Produkowana w latach 1923-1933, stosunkowo tania maszyna indeksowo-wodzikowa Mignon 4 służyła do usprawnienia, a przede wszystkim automatyzacji i przyśpieszenia procesu pisania. Pisanie za pomocą urządzenia było możliwe przy użyciu wodzika, zawieszonego nad, przytwierdzonym do podstawy, indeksem w formie wklęsłej tablicy z wykazem osiemdziesięciu czterech znaków (w prostokątnym układzie pól 7×12). Na wybrany znak lewą ręka należało nastawić metalowy wodzik. Zgodnie z ruchem wodzika po indeksie, za pośrednictwem przekładni, zmieniało się położenie walcowej głowicy czcionkowej nad papierem wkręconym w przesuwny wózek maszyny z obrotowym gumowanym wałkiem. Naciśnięcie jednego z trzech klawiszy na prawo od indeksu, powodowało odbicie znaku na papierze, dzięki uderzeniu głowicy w wałek przez taśmę barwiącą. Pozostałe klawisze były przeznaczone do zachowania odstępu i zmiany wersu lub pozwalały na cofnięcie wózka z kartką. Indeks oraz głowicę dało się łatwo wymienić, co pozwalało na szybką zmianę stosowanego w urządzeniu alfabetu (na przykład zamiana na alfabet hebrajski czy cyrylicę) albo na zmianę kroju pisma.
Producentem urządzenia była założona w 1903 roku Union Schreibmaschinen GmbH, spółka-córka niemieckiego koncernu elektrotechnicznego AEG (niem. Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft). Firma parokrotnie zmieniała nazwę (w 1930 roku była znana jako Europa Schreibmaschinen AG; w roku 1936 jako Olympia Büromaschinen AG). W 1912 roku profil produkcji rozszerzono o standardowe maszyny do pisania. A w roku 1931 wprowadzono do sprzedaży pierwszą maszynę do pisania Olympia, która dała nawę całej marce. Równocześnie w przedsiębiorstwie produkowano maszynę szyfrującą Enigma na licencji firmy Heimsoeth i Rinke.
Mechanizm działania maszyn Mignon został opracowany na zlecenie AEG przez niemieckiego inżyniera Friedricha Franza Heinricha Philippa von Hefner-Altenecka w oparciu o patent numer 149308 z 1901 r.oku, zgłoszony przez berlińczyka Louisa Sella. Pierwotnie, Sell chciał stworzyć elektryczną maszynę do pisania. Choć w 1903 roku prace nad urządzeniem przerwała śmierć konstruktora, to pozostawione materiały i prototypy pozwoliły na wdrożenie go do seryjnej produkcji. Maszyny Mignon doczekały się licznych kopii, oferowanych przez innych producentów. Były to maszyny: Yu Ess, produkowana w Stanach Zjednoczonych, Stella we Francji i czechosłowacka Tip-Tip. Powstanie tych kopii było możliwe, bo Traktat Wersalski unieważnił prawa do niemieckich patentów przemysłowych.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Podkowa 98 to lekki motocykl należący do niezwykle popularnej przed II wojną światową klasy pojazdów z silnikiem o pojemności do 100cm3. Za jego produkcję odpowiadały Zakłady Przemysłowe Podkowa SA. Firma od 1921 roku była znanym i cenionym w kraju producentem haceli. Zapotrzebowanie na nie zaczęło jednak spadać w drugiej połowie lat 30. XX wieku, więc właściciel przedsiębiorstwa, Józef Folman, szukał innych źródeł dochodu. W 1937 roku, po dokładnej analizie rynku, rozpoczęto przygotowania do produkcji motocykli. Nawiązano kontakty z różnymi firmami, między innymi James, Villiers i Royal Enfield. Dystrybucją produktów miała zając się warszawska firma Zorel. Pierwszy motocykl zaprezentowano w 1938 roku.
Pod względem konstrukcyjnym była to, opracowana przez inż. Adama Skalskiego, zmodyfikowana i dostosowana do polskich warunków wersja licencyjnego motocykla Baker produkcji brytyjskiej, wyposażonego w silnik Villers 98. Pojazd posiada typowe dla lat 30. rozwiązania konstrukcyjne: trapezowate zawieszenie i sztywny wahacz dla tylnego koła. Flagowy produkt zakładów Podkowa – hacele – został wykorzystany jako element dystansowy między konstrukcją ramy a zbiornikiem paliwa.
Elegancka i solidna, klasyczna konstrukcja, połączona z doskonałym silnikiem Villiers, zapewniała dobre osiągi i wysoką niezawodność. Dzięki atrakcyjnej cenie 860 zł, licznym sukcesom rajdowym i dobrym recenzjom w prasie, zainteresowanie Podkową 98 na rynku było bardzo duże. Bardzo duża popularność pojazdów tej klasy na przedwojennych polskich drogach wynikała także z kształtu ówczesnych przepisów, które zwalniały kierujących nimi pełnoletnich obywateli z obowiązków posiadania prawa jazdy oraz wnoszenia corocznej opłaty na Krajowy Fundusz Drogowy.
Do końca 1939 roku zakładano wyprodukowanie 1 000 egzemplarzy. W dalszych planach było też wprowadzenie wersji pojazdu z silnikiem 150 cm3 oraz licencyjnego motocykla Royal Enfield 250. Początkowe trudności z uruchomieniem seryjnej produkcji, a następnie wybuch wojny i zniszczenie zakładów, uniemożliwiły realizację tych planów. Z wyprodukowanych około stu trzydziestu egzemplarzy do dzisiaj zachowało się dwadzieścia jeden pojazdów.

Opracował: Szymon Czyżyk

MOJ 130 – model 1938 to lekki motocykl turystyczny produkowany w latach 1937-39 w Fabryce Maszyn, Odlewni Żelaza i Metali MOJ w Katowicach, należącej do Gustawa Różyckiego.
Istniejące od 1913 roku niewielkie zakłady produkcyjne Schlesische Gruben und Hüttenbedarfsgesellschaft m.b.H, do lat 30. XX wieku często zmieniały właścicieli i nazwy. W roku 1933 nowym właścicielem został Gustaw Różycki, który zmienił nazwę przedsiębiorstwa na: Fabryka Maszyn, Odlewni Żelaza MOJ oraz znacznie je rozbudował. Fabryka specjalizowała się w produkcji sprzętu i wyposażenia dla górnictwa. Chociaż Różycki nie był szczególnym miłośnikiem pojazdów mechanicznych, jego zakłady w 1935 roku rozszerzyły profil produkcji o, zyskujące w kraju coraz większą popularność, jednoślady.
Konstruktorem pojazdu MOJ 130 był inż. Karol Zuber, który starał się zastosować w projektowanym motocyklu najlepsze cechy maszyn zagranicznych. Widoczne są w nim więc podobieństwa do pojazdów marki Zündapp (rama zewnętrzna) oraz Sachs 98 (silnik).
W motocyklu MOJ, pomimo dość dużej pojemności skokowej silnika, zastosowano zaledwie dwa przełożenia. Jazda tym motocyklem była wyjątkowo łatwa i wygodna, ponieważ umiejętnie dobrano zestopniowania przekładni łącząc je z wysoką elastycznością silnika.
Choć cena pojazdu nie była wygórowana (950 zł), MOJ 130 był bardzo cenioną konstrukcją, z uwagi na bardzo solidne wykonanie (niemal w całości z elementów krajowej produkcji), niską awaryjność, a także liczne sukcesy w ówczesnym sporcie motorowym, w tym w rajdach terenowych. Skala produkcji nie była duża – od lutego 1937 roku do września 1939 roku wyprodukowano około 600 egzemplarzy.
W wojnie obronnej 1939 roku 10 Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej użyła kilku motocykli MOJ.

Opracował: Szymon Czyżyk

Stacjonarny odbiornik radiowy Śląsk z wbudowanym gramofonem (czyli tak zwany radiogramofon) był produkowany przez Dolnośląskie Zakłady Wytwórcze Urządzeń Radiowych w Dzierżoniowie w latach 1956-1959. W zamyśle projektantów był to odbiornik ekskluzywny, skierowany do wąskiego grona nabywców. Prace nad nim rozpoczęto już w 1953 roku, dwa lata później wypuszczono limitowaną serię próbną. Jest to pierwszy opracowany w Polsce odbiornik, w którym zastosowano klawiszowy przełącznik zakresów w miejsce przełącznika obrotowego, dodatkowo jest to jeden z pierwszych w kraju odbiorników, który wyposażono w przystawkę UKF-FM. Jej głowica pracuje w układzie superreakcyjnym. Śląsk pozwala na odbiór sygnałów radiowych w zakresie fal ultrakrótkich, krótkich, średnich i długich. Działają w nim systemy modulacji częstotliwości (FM) oraz modulacji amplitudy (AM). Pod względem elektrycznym jest to zasilana prądem zmiennym superheterodyna, wykorzystująca lampy elektronowe. Odbiornik posiada automatyczną regulację wzmocnienia, co czyni Śląsk mało wrażliwym na zaniki fal lub przestererowanie. Całość urządzenia zamknięto w obudowie skrzynkowej z polerowanego drewna. U dołu ścianki frontowej znajduje się szereg przełączników klawiszowych, za nimi, nieco wyżej, szklana skala z umieszczonymi po obu bokach przełącznikami obrotowymi. Nad nią mieści się prostokątna deska przesłonięta suknem, za którym znajdują dwa wbudowane głośniki magnetoelektryczne GDWS. W prawym górnym rogu usytuowano elektronowy wskaźnik dostrojenia. Górna powierzchnia skrzynki odbiornika stanowi wieko, pod którym ukryto wnękę na gramofon elektryczny GE-56, produkcji łódzkich zakładów T-4 (późniejszej Foniki).
Odbiornik produkowano w dwóch, nieznacznie różniących się wersjach. Wyprodukowano 2345 egzemplarzy wersji pierwszej i zaledwie 390 sztuk drugiej. Z czasem okazało się, że tak pomyślana konstrukcja nie spełnia pokładanych w niej oczekiwań, w związku z czym zrezygnowano z wyposażania jej w gramofon elektryczny, co dało początek produkcji odbiornika radiowego Podhale o identycznym układzie elektrycznym co Śląsk. W trakcie jego produkcji w 1957 roku, zakłady w Dzierżoniowie, na drodze konkursu, uzyskały nazwę Diora. Zgłosił ją Jerzy Brzoski, a Jerzy Malanowski i Michał Tyburkiewicz przygotowali nowy logotyp firmy, który widnieje na froncie odbiornika, obok prawego dolnego przełącznika obrotowego.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Polowa, przenośna, krótkofalowa radziecka radiostacja dwukierunkowa (nadawczo-odbiorcza) RBM 1 (ros. РБМ-1) to bateryjna superheterodyna zaprojektowana z myślą o zapewnieniu łączności wojskowej. Urządzenie umożliwia łączność telefoniczną (za pomocą kabla), telegraficzną i radiową z wykorzystaniem simpleksu. Radiostacja miała szerokie zastosowanie w pod koniec II wojny światowej, później była wykorzystywana do szkolenia młodych radiooperatorów oraz w przedsiębiorstwach i gospodarce państwowej ZSRR, stanowiła również jeden ze środków łączności w armiach państw Układu Warszawskiego.
Radiostację RBM-1 opracował w Centralnym Instytucie Naukowo-Badawczym Łączności Armii Czerwonej zespół inżynierów pod kierownictwem Aleksandr Wladymirowicz Sawodnika i Aleksandra Fjedorowicza Obłomowa. Wspierali ich Konstantin Wasiljewicz Zachwatoszin, Jewgienij Niklajewicz Geniszta, Izaak Samujlowicz Miczner oraz Iwan Artemjewicz Bieljajew.
Produkowana od 1942 roku radiostacja RBM-1 jest rozwinięciem modelu radiostacji RB (3-R) z 1938 roku. RBM-1 to radio militarne o zakresie fal krótkich od 1,5 do 5 MHz (200-60 m; podzielonych na dwa podpasma, pierwsze: 5,0-2,75, drugie: 2,75-1,5) z systemem modulacji amplitudy (AM), co wiąże się z możliwością odbioru fal o częstotliwości ultraniskiej (ULF) oraz ultrawysokiej (UHF). Urządzenie posiada kanał telefoniczny (TLF) oraz dwa kanały telegraficzne (TL GR I, TLGR II). Zastosowano w nim progresywny obwód superheterodynowy, a także detektor i lokalny oscylator telegrafu. Przejście z trybu odbiorczego do nadawczego odbywa się poprzez przełączanie żarzenia lamp, dlatego występuje kilkusekundowe opóźnienie. Konstrukcja urządzenia umożliwia komunikację telefoniczną na odległość do dwóch kilometrów za pomocą kabla. Dla małej anteny biczowej (antena składana z sześciu segmentów o łącznej długości 179,5 cm i jest zakończona miotełką) łączność radiowa ma zasięg dziesięć kilometrów, telegraficzna zaś do piętnastu kilometrów; oba zasięgi progresywnie wzrastają dla poziomej anteny dipolowej i są to kolejno zasięgi w promieniu siedemnastu, bądź trzydziestu pięciu kilometrów. Użycie siedmiometrowego masztu komunikacyjnego (z kompletem stabilizujących go odciągów), pozwala na nawiązanie łączności radiowej na odległość do trzydziestu kilometrów, telegraficznej do pięćdziesięciu kilometrów. Użycie anteny biczowej pozwalało na komunikację podczas przemieszczania się, dwie pozostałe stosowano stacjonarnie.
Radiostacja została zamknięta w metalowej obudowie przypominającej dwie podobne do siebie puszki w formie prostopadłościanu: pierwsza ma pokrywę od strony panelu regulacyjnego, w drugiej mieści się bateria odbiornika. Urządzenie nie posiada wbudowanego głośnika, a zatem do jego obsługgi niezbędne są słuchawki.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Apple Lisa to pierwszy dostępny komercyjnie komputer osobisty z graficznym interfejsem użytkownika. Na początku lat 80. XX wieku, po sukcesie rynkowym komputera Apple II, firma Apple szukała nowych rozwiązań, pozwalających na ekspansję rynkową poza segmentem komputerów ośmiobitowych. Skupiono się na zaawansowanych rozwiązaniach przeznaczonych dla profesjonalistów. Uważa się, że inspirację do powstania lisy i pierwowzór wielu spośród zastosowanych w niej rozwiązań, stanowi wyprodukowana i przetestowana w 1973 roku przez firmę Xerox prototypowa seria komputerów Alto, które jednak nigdy nie trafiły do sprzedaży. Komputer Alto został wyposażony w graficzny system operacyjny (ang. graphical user interface, GUI), z pulpitem widocznym na ekranie monitora. Na wygodną obsługę tak pomyślanego interfejsu pozwalało zastosowanie trójklawiszowej myszy.
Prace koncepcyjne nad Lisą rozpoczęto w 1978 roku, w skład zespołu projektowego weszło ponad dziewięćdziesiąt osób, którymi kierowali Wayne Rosing, Larry Tesler, Bruce Daniels oraz – początkowo – Steve Jobs. Gotowy komputer trafił do sprzedaży w styczniu 1983 roku. Reklamowano go na łamach prasy kolorowej i w spotach telewizyjnych, w których zagrał Kevin Costner, który wówczas był na początku swojej aktorskiej kariery. Ze względu na wysoką cenę, wynoszącą niemal dziesięć tysięcy dolarów, komputer nie odniósł sukcesu rynkowego. Z tego powodu w 1986 roku jego produkcję wstrzymano.
W przypadku konstrukcji Apple, obsługa graficznego interfejsu użytkownika wymagała znacznej mocny obliczeniowej, toteż lisa została zaopatrzona w procesor Motorola 68000 oraz 1 MB pamięci operacyjnej. Produkowane wówczas komputery ośmiobitowe posiadały zazwyczaj zaledwie kilkadziesiąt kilobajtów pamięci RAM. Lisę sprzedawano w dwóch wariantach. Pierwszy był wyposażony w dwie stacje dysków 5,25 cala (pieszczotliwie nazywane „Twiggy”), umieszczone na prawo od monitora. Wchodzący w skład zestawu zewnętrzny dysk twardy stanowił wyposażenie opcjonalne. Druga wersja komputera pojawiła się w sprzedaży rok później. Była o połowę tańsza, a przy tym zmieniono niektóre jej podzespoły i wyposażono ją w pojedynczą stację dysków 3,5 cala.
Niektóre rozwiązania opracowane podczas projektowania Lisy zostały wykorzystane do stworzenia znacznie tańszego komputera Macintosh, wypuszczonego na rynek w 1984 roku.
Oficjalnie nazwa komputera była akronimem, utworzonym ze słów Locally Integrated Software Architecture (pl. Lokalnie Zintegrowana Architektura Oprogramowania). Popularna teoria głosi jednak, że komputer został nazwany na cześć córki Jobsa – ówczesnego dyrektora firmy.

Opracowanie: Marek Więcek, Filip Wróblewski

Prezentowany kątomierz jest przyrządem służącym do pomiaru kątów w stosunku do kierunków geograficznych w czasie pracy w terenie. Dzięki swojej budowie i spełnianej funkcji stanowi urządzenie pośrednie w stosunku do węgielnicy (pozwalającej wyznaczać tylko kąty 45° oraz 90°) i klasycznego teodolitu optycznego (umożliwiającego pomiar dowolnego kąta). Zamiast lunety urządzenie to posiada dwa pionowe przezierniki, pozwalające, dzięki busoli umieszczonej w dolnej części, odczytywać kąt pomiędzy obserwowanym obiektem a danym kierunkiem. Prezentowany przyrząd powstał około 1900 roku w warszawskiej Specjalnej Fabryce Instrumentów Geodezyjnych i Rysunkowych Gustawa Gerlacha. Zakład ten funkcjonował od 1816 roku do II wojny światowej i specjalizował się w produkcji przyrządów geodezyjnych, takich jak teodolity, niwelatory, dalmierze, węgielnice i stoliki topograficzne. W firmie produkowano także inne, drobne akcesoria dla geodetów. Przyrządy z zakładów G. Gerlach uważano za dorównujące pod względem jakości wyrobom najbardziej uznawanych niemieckich producentów, takich jak Zeiss. O silnej pozycji firmy świadczyły międzynarodowe odznaczenia oraz obecność jej filii i sklepów firmowych w kilku miastach.

Bibliografia:
M. Kluza, Polscy wytwórcy instrumentów naukowych w XIX wieku [w:] Polscy twórcy aparatury naukowej, red. A. Strzałkowski, seria Monografie, T. X, Kraków 2006, s. 277–285.
G. Gerlach najstarsza polska wytwórnia sprzętu geodezyjnego, oprac. S. Walczak, katalog wystawowy Muzeum Techniki w Warszawie wg. programu przygotowanego przez Komisję Główną ds. Muzeów i Wystaw Stowarzyszenia Geodetów Polskich, Warszawa październik 1973.

W lutym 1970 roku podjęto decyzję o zakończeniu produkcji motocykli w Kieleckich Zakładach Wyrobów Metalowych. Tym samym Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku musiała pokryć całe krajowe zapotrzebowanie na motocykle w klasach 125 i 175 cm3. Na początku 1970 roku przystąpiono w WSK do prac nad nową, zunifikowaną serią motocykli o oznaczeniu M21. Zespołem inżynierów opracowujących nową konstrukcję kierował mgr inż. Jerzy Rebajn. Jeszcze w tym samym roku zbudowano pierwsze prototypy, a już w czerwcu 1971 roku zaprezentowano nową rodzinę motocykli na XI Międzynarodowych Targach Poznańskich.

WSK M21W2 Perkoz to motocykl turystyczny o pojemności silnika 175cm3, opracowany w II połowie lat 70. XX wieku, w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku.
Pod względem konstrukcyjnym bazował na dotychczasowym, podstawowym modelu motocykla tej klasy o oznaczeniu M21W2. Posiadał jednak kilka elementów, mających charakteryzować nową rodzinę jednośladów ze Świdnika, które miały trafić do seryjnej produkcji w połowie lat 80. XX wieku. Elementy te to: nowa podwójna rama, większe bębny hamulcowe, czy widelec przedni wykonany z elementów odlewanych o progresywnej charakterystyce amortyzacji.
Perkoz wyróżniał się bardzo bogatym wyposażeniem, obejmującym komplet wskaźników, lusterka oraz sygnalizację działania hamulca przedniego koła. Zastosowanie nowych elementów przełożyło się na bardzo wysoką cenę pojazdu, nieadekwatną do osiągów zapewnianych przez przestarzały, opracowany pod koniec lat 60. silnik. Z tego powodu, pojazd cieszył się znikomym zainteresowaniem.
W latach 1977-78 powstało zaledwie 190 egzemplarzy serii informacyjnej.
Motocykle typu M21 produkowano do 1984 roku. W latach 1972-1984 wykonano 184 082 egzemplarzy.

Opracował: Szymon Czyżyk

W latach 1953-1954 dwóch polskich konstruktorów, Tadeusza Fedko i Romuald Iżewski, skonstruowało silnik na podstawie brytyjskiej konstrukcji JAP (model z końca lat 40. XX wieku). Fedko i Iżewski związani byli z sekcją motorową Stali Rzeszów – nazwa motocykla FIS to skrót od: Fedko-Iżewski-Stal.
Polska konstrukcja zawierała szereg ulepszeń w stosunku do modelu brytyjskiego: zastosowano inne materiały, zmieniono wielkość krzywek, średnice zaworów oraz czasy ich otwarcia. Pierwsze testy pokazały że silnik nie jest gorszy od pierwowzoru. Początkowo silnik wbudowano w ramę angielskiego motocykla żużlowego Excelsior. W maju 1954 roku na torze w Rzeszowie odbyły się pierwsze jazdy testowe, które potwierdziły wcześniejsze dobre opinie na temat silnika. W kolejnym kroku, ramę Excelsior zastąpiono ramą wykonaną na wzór brytyjskich motocykli żużlowych Rotrax. Tak przygotowany motocykl wdrożono do produkcji seryjnej, którą zajęły się Polskie Zakłady Lotnicze w Rzeszowie. Ramy wytwarzano w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Mielcu, obręcze kół początkowo sprowadzano z Wielkiej Brytanii, później produkowano w parowozowni w Ostrowie Wielkopolskim. Pierwsze, seryjnie produkowane motocykle powstały wiosną 1955 roku.
Motocykl żużlowy FIS na kilka lat stał się podstawowym pojazdem polskiej reprezentacji żużlowej oraz polskich klubów prowadzących sekcje żużlowe. W 1958 roku w trzech ligach żużlowych, startowało trzystu zawodników, 90% z nich na FIS-ach. Motocykl, choć dobrze przyjęty, w opinii zawodników i środowiska speedwaya, wymagał dalszych ulepszeń. Niestety, współpraca pomiędzy klubami a producentem nie układała się najlepiej. W międzyczasie w czechosłowackim Divišovie, powstawały i dojrzewały do przyszłych wielkich sukcesów, projekty motocykli ESO Jaroslava Simandla (później znane jako Jawa).
Ostatecznie produkcja FIS-ów została wstrzymana w roku 1959, a polska konstrukcja została zastąpiona motocyklami importowanymi. Do dziś zachowało się niewiele egzemplarzy jedynego modelu motocykla żużlowego produkowanego w Polsce, jeden z nich znajduje się w Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie.

Opracował: Szymon Czyżyk

Underwood 5 to ręczna, czcionkowo-dźwigniowa maszyna do pisania o układzie klawiszy w standardzie środkowoeuropejskim QWERTZ. Za jej produkcję od roku 1900 do początku lat 30. XX wieku, odpowiadało amerykańskie przedsiębiorstwo Underwood Typewriter Company z siedzibą w Nowym Jorku. W 1895 roku założył je John Thomas Underwood, który wcześniej zajmował się produkcją kalki i taśmy do maszyn do pisania firmy Remington. Przedsiębiorstwo stworzone przez Underwooda zakończyło działalność w 1959 roku i zostało wykupione przez włoski koncern Olivetti, producenta sprzętu biurowego. Underwood Typewriter Company odniosło sukces dzięki wykorzystaniu innowacyjnego projektu maszyny do pisania opracowanego przez niemiecko-amerykańskiego konstruktora Franza Xavera Wagnera (a opatentowanego przez jego syna, Hermana Lewisa Wagnera). Dodatkowo firma stworzyła przemyślaną strategią marketingową. Oba te czynniki pozwolił jej na zdominowanie rynku urządzeń biurowych.
Model Underwood 5 uważany jest za jedną z pierwszych w pełni nowoczesnych maszyn do pisania. Urządzenie pomysłu Wagnera wyznaczyło dwudziestowieczne standardy projektowania. Wprawdzie koncepcja maszyny do pisania pojawiła się już w 1714 roku w pismach brytyjskiego inżyniera Henry’ego Milla, a pierwszy patent w tym zakresie otrzymali Christopher Latham Sholes, Carlos Glidden i Samuel Willard Soulé w roku 1868, ale to urządzenie Wagnera połączyło w sobie najbardziej pożądane przez użytkowników funkcje. W maszynie zastosowano czterorzędowy, schodkowy układ klawiszy, do którego dodatkowo dodano osobny klawisz modyfikatora używany do wpisywania wielkich liter (shift). Jednak najważniejszą innowacją okazało się poziome ułożenie dźwigni z czcionkami, które pozwoliło na odsłonięcie wałka i znajdującej się na nim kartki papieru. W efekcie piszący zyskał kontrolę nad tekstem. We wcześniejszych modelach maszyn do pisania tekst można było sprawdzić dopiero po wysunięciu kartki.
W maszynie Underwood 5 wykorzystano konstrukcję o półzamkniętym, pokrytym lakierem, metalowym szkielecie, który dzięki otwartym bokom umożliwiał łatwy dostęp do elementów mechanizmu. Całość urządzenia ma prostopadłościenny kształt. Nad, pokrytą złoconymi napisami, płytą czołową znajduje się krótki wózek z wałkiem oraz dwa gniazda rolek taśmy barwiącej. Na prezentowanym egzemplarzu umieszczono nazwę firmy Gerlach zajmującej się produkcją i handlem wyrobami stalowymi, a także importem maszyn Underwood na teren Polski. Na maszynie znajduje się też informacja o krakowskim zakładzie S. Aksmana zajmującym się sprzedażą i naprawą tych urządzeń.

Opracowanie: Filip Wróblewski