His Master’s Voice101 (HMV 101) to przenośny gramofon skrzynkowy z uchwytem, zamknięty w drewnianej obudowie. Był produkowany w latach 1925-1931 przez brytyjską firmę The Gramophone Company Limited, którą założyli w Londynie w 1898 roku Edmund Williams i William Barry Owen. To prężnie działające na rynku fonograficznym przedsiębiorstwo sprzedawało przede wszystkim płyty gramofonowe. Umieszczano na nich logotyp przedstawiający foksteriera wsłuchującego się w głos jego pana dobiegający z tuby głośnika. Gramofon HMV 101 był dopełnieniem oferty rynkowej przedsiębiorstwa. Mechanizm talerza, na którym kładziono płyty gramofonowe, wprawia w ruch nakręcana korbą sprężyna, ukryta we wnętrzu urządzenia. Główka gramofonu, z membraną mikową His Master’s Voice No. 4, jest przeznaczona do tak zwanych „płyt twardych”, to znaczy płyt ebonitowych i szelakowych, odtwarzanych z prędkością siedemdziesiąt osiem obrotów na minutę. Gramofon posiada wbudowany głośnik tubowy, którego czara rezonansowa służy jednocześnie jako pojemnik do chowania ramienia adaptera. Innowacją było nie tylko składane ramię, ale też zaprojektowanie gramofonu jako urządzenia przenośnego. Drewniane walizki do przechowywania gramofonu HMV były przeważnie pokryte wodoodporną czarną skórą z metalowymi okuciami na rogach. Taki model kosztował 7,00 £, nieco drożej, bo za 7,50 £, sprzedawano wersje oklejone skórą barwy czerwonej, zielonej lub niebieskiej. Na wewnętrznej stronie pokrywy mieści się schowek na sześć płyt ze znaczkiem producenta oraz korba. Wewnątrz skrzynki z gramofonem, na płaszczyźnie do której zamontowano pokryty brązowym filcem talerz, znajduje się trójkątna tabliczka polskiego sprzedawcy z logo w kształcie fortepianu i napis „Konrad Kaim i Syn, Lwów, ul. Kopernika 11”. (Konrad Kaim prowadził we Lwowie skład fortepianów, pianin, harmonii, gramofonów i płyt, był właścicielem trzypiętrowej kamienicy pod wskazanym adresem, skąd uciekł w trakcie II wojny światowej). W skrzynce znajdują się też inne elementy manipulacyjne gramofonu, takie jak: ruchome ramię gramofonowe, talerz obrotowy, pokrętło regulacji obrotu talerza („slow”, „fast”) oraz wejście na korbę umieszczone na bocznej prawej ściance walizki. Elementy metalowe gramofonu poddano niklowaniu galwanicznemu, co zapewniło im połysk i dodatkową ochronę przed korozją. Warto zwrócić uwagę, że w pierwszych modelach otwór korbowy wraz z uchwytem znajdował się z przodu. Na przełomie 1926 i 1927 roku układ ten zmieniono przesuwając ułożenie korby i uchwytu na ścianę boczną. W przednim prawym narożniku skrzynki znajduje się wysuwany schowek na igły gramofonowe.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Stacjonarny odbiornik radiowy Ramona 62118, produkowany w latach 1960-1964 przez Zakłady Radiowe Diora w Dzierżoniowie, to jeden z czterech typów tego odbiornika (obok modeli 62132, 22241 i 22244). Ramona, pieszczotliwie nazywana „świnką”, to zasilana prądem zmiennym superheterodyna, dostosowana do odbioru fal długich, średnich, krótkich a także ultrakrótkich, zaopatrzona w systemy modulacji amplitudy (AM) oraz częstotliwości (FM). Pod względem elektrycznym odbiornik ma układ zbliżony do produkowanych w tym samym czasie odbiorników Calypso i Rumba – wykorzystano w nim sześć lamp elektronowych, trzy diody germanowe oraz prostownik selenowy.
W pracach projektowych nad urządzeniem uczestniczył metaloplastyk Jan Kowalczyk, który odpowiadał za opracowanie wyglądu obudowy korpusu. Jej dwuwypukły, soczewkowaty kształt nadał ton rodzimemu wzornictwu przemysłowemu lat 60. W uznaniu oryginalności, odbiornik uhonorowano złotym medalem za najbardziej efektowny model polskiej kolekcji podczas XXX Międzynarodowych Targów Poznańskich w 1961 roku. Sukces ten sprawił, że Ramona była eksportowana do Wielkiej Brytanii i innych państw europejskich. Przyczynił się też do chętniejszego nawiązywania współpracy zakładów produkcyjnych z plastykami w celu podniesienia wartości estetycznej urządzeń, zarówno pod względem formy i kształtu, jak również wykorzystywanych materiałów i wykończenia. Na Dolnym Śląsku Diora była pod tym względem pionierem.
Chassis odbiornika zamknięto w drewnianej obudowie wspartej na czterech wąskich nóżkach w kształcie ściętego stożka. Skrzynkę wykonano z fornirowanego drewna. W ścianach bocznych, za ażurowymi przesłonami z kremowego tworzywa sztucznego, umieszczono równolegle dwa owalne głośniki Tonsil GD 18-13/2. Panel frontowy został nieznacznie pochylony, wyścieła go gęsto pleciona tkanina na krawędziach obramowana pokrytymi emalią wąskimi listewkami. Pośrodku poziome prostokątne wcięcie zamknięte drewnianą ramą o zmiennej szerokości desek dającej wrażenie głębi. Wewnątrz znajduje się podświetlana skala przesłonięta szkłem. Po bokach rozmieszczono symetrycznie dwa przełączniki obrotowe: lewy do regulacji siły i barwy głosu, prawy do strojenia systemu AM i FM. Nad lewym pokrętłem znajduje się wskaźnik siły głosu, nad prawym – elektronowy wskaźnik dostrojenia („magiczne oko”) oraz logotyp Diory. Pod skalą mieści się pięć opisanych, obłych przełączników klawiszowych, przeznaczonych do włączania urządzania lub przełączania zakresów częstotliwości odbioru fal. Na tylnej ściance urządzenia znajdują się pokrętło regulacji wbudowanej anteny ferrytowej, a także gniazda wejściowe na antenę, uziemienie, gramofon, zewnętrzny głośnik oraz przewód sieciowy.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Drewniana „pralka” wahadłowa to mechaniczne urządzenie domowe, które służyło do prania odzieży, bielizny i tkanin.

Na początku XIX wieku pranie było czynnością ciężką i pochłaniającą dużo czasu. Odbywało się najczęściej poprzez uderzanie, pocieranie, udeptywanie rzeczy zanurzonych w wodzie. Pierwsze mechaniczne konstrukcje służące do prania, na przykład: ubijaki, dzwony, pralki wahadłowe, pojawiły się na przełomie XIX i XX wieku. Powstające urządzenia miały na celu ułatwić pranie ręczne i zmniejszyć nakład pracy fizycznej potrzebnej do jego wykonania.

Do tej kategorii sprzętów należy prezentowane urządzenie pralnicze. Zasada działania drewnianej pralki była podobna do prania na tarze. W dolnej części, wyposażonej w specjalnie wymodelowane, zwrócone do środka urządzenia, klepki przypominające kształtem tarę, kładziono kilka sztuk wcześniej namoczonego i natartego mydłem prania. Na to wkładano górną część pralki z wymodelowanymi klepkami zwróconymi do dołu. Całość umieszczano w balii, do której wlewano tylko tyle gorącej wody, ile było konieczne do wytworzenia piany mydlanej. Woda przedostawała się do środka urządzenia dziurkami nawierconymi na bokach pralki. Jako napęd zastosowano okrągły, drewniany drążek, osadzony w specjalnych metalowych uchwytach systemu Wäscherin D.R.M.S (praczka D.R.M.S). Umożliwiały one ruch wahadłowy urządzenia. Pranie odbywało się poprzez tarcie górnej części o dolną.

Ciekawostka:
W tego typu urządzeniach zalecane było, aby jedna partia tkanin była prana przez około dziesięć minut.

Tefag to marketingowy skrót nazwy koncernu Telephon-Fabrik Berliner AG, założonego w Hanowerze w 1898 roku przez Josepha Berlinera – przedsiębiorcę żydowskiego pochodzenia i brata Emila Berlinera (wynalazcy gramofonu i płyty gramofonowej). Od 1927 roku siedzibą firmy był Berlin. W związku z wielkim kryzysem, zawirowaniami ekonomicznymi, społecznymi i politycznymi w Niemczech przełomu lat 20. i 30. XX wieku, struktura własnościowa firmy kilkakrotnie ulegała zmianom. Tefag produkował głównie telefony, kable i inne urządzenia z zakresu telekomunikacji, wytwarzanie głośników było poboczną gałęzią ich działalności.
Lata 20. XX wieku to okres, w którym w sklepach pojawiły się pierwsze radioodbiorniki, a samo radio, jako nowy środek przekazu, zyskiwało na popularności. Pierwsze urządzenia skonstruowane były jednak w takich sposób, że słuchanie radia wiązało się z koniecznością używania słuchawek. Stale poszukiwano rozwiązań mogących zapewnić szerszy odbiór nadawanych audycji. W tym celu skonstruowano głośniki tubowe w formie dostawek. Ich pionierskie modele pojawiły się w Europie około 1922 roku, wówczas (z braku innego gniazda) podłączano je do wyjść słuchawkowych.
Głośniki tubowe były składane z dwóch elementów. Za źródło dźwięku służył układ przetwornika indukcyjno-magnetycznego, wykorzystywanego w słuchawkach telefonicznych. Układ urządzenia pozwalał na regulację mocy dźwięku za pomocą śruby połączonej na stałe z cewkami i magnesem. Obrót pokrętła pozwalał na oddalenie lub przybliżenie magnesu do membrany, a tym samym regulację jej drgań. Na obudowę przetwornika zakładano tubę akustyczną wykonaną z aluminium lub, rzadziej, z drewna. Tuby miały kształt zbliżony do stożka lub ostrosłupa z wachlarzowym profilowaniem krawędzi w najszerszej części czary. Zabieg ten miał na celu wzmocnienie siły głosu. Wymowny opis ich zalet i wad można znaleźć na stronach Katalogu Działu Radjotechnicznego: „Głośniki tubowe są to w zasadzie słuchawki większych rozmiarów z tubą, która sprawia, że głos jest pełniejszy i plastyczniejszy. Głośniki dają odbiór t. zw. objektywny, to znaczy dostępny większości słuchaczy. Niestety mają (…) tę wadę, że dają głos podobny do gramofonu” ze śladem „metalicznego zabarwienia”.
Głośnik tubowy (Trichterlautsprecher czyli właściwie „głośnik lejkowy”) typu Cornet 1278 znalazł się w ofercie sprzedażowej firmy Tefag w sezonie 1928/1929. Kosztował dwadzieścia osiem reichsmarek. Oprócz niego do sprzedaży trafiły wówczas inaczej profilowane głośniki tubowe, takie jak Goliath 1275 oraz Fanfare 1279, jak również głośniki stożkowe w których aluminiową tubę zastąpiono papierową membraną – Conus 1257, Ultra-Conus 1254, Secundus 1253.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Fiat 127 to małolitrażowy samochód osobowy, nagrodzony tytułem European Car of the Year 1972. Jest uznawany za prekursora pojazdów klasy kompaktowej. Produkowany w latach 1971-95 w wielu krajach. W Polsce w latach 1973-78 znany był jako Polski Fiat 127p.
Samochód posiada dwubryłowe, dwudrzwiowe nadwozie typu fastback, o samonośnej, stalowej konstrukcji. Został przewidziany do transportu czworga lub pięciorga pasażerów. Umieszczony z przodu pojazdu czterocylindrowy, rzędowy, wolnossący silnik benzynowy, za pośrednictwem czterostopniowej skrzyni biegów napędza przednie koła pojazdu. Wszystkie koła posiadają niezależne zawieszenie. Z przodu zastosowano kolumny McPhersona i wahacze poprzeczne, z tyłu wahacze poprzeczne, pojedynczy resor poprzeczny i amortyzatory teleskopowe. Pojazd posiada hamulce hydrauliczne ze wspomaganiem: tarczowe osi przedniej i bębnowe tylnej. Układ jest dwuobwodowy i wyposażony w korektor siły hamowania. W układzie kierowniczym zastosowano przekładnię listwową.
Projektantem nowatorskiego w formie nadwozia był Pio Manzù (pseudonim Pio Manzoni). Produkcja Polskiego Fiata 127p miała epizodyczny charakter – powstało tylko około 6200 egzemplarzy. Była jednak ważna ze względów propagandowych, a także umożliwiała pozyskanie dla gospodarki cennych dewiz. Pojazd oferowany był wyłącznie na krajowym rynku w ramach eksportu wewnętrznego. Co ciekawe, montaż samochodów miał niewiele wspólnego z produkcją – bardzo często gotowe pojazdy przyjeżdżały z Włoch, a w Polsce zmieniano im znaczki i niektóre elementy wyposażenia.

Opracował: Szymon Czyżyk

Żelazko to urządzenie służące do wygładzania zagnieceń na tkaninach i skórach za pomocą temperatury i nacisku wywieranego przez prasującego. Pod wpływem temperatury rozluźniają się więzy w cząsteczkach tworzących włókna tkanin. Dzięki temu gorące tkaniny rozprostowują się pod naciskiem żelazka i zachowują kształt po ich ochłodzeniu.
Pierwsze ślady urządzeń pełniących funkcję żelazka prowadzą do Grecji, gdzie w IV wieku p.n.e. do prasowania używano rozgrzanego żelaznego wałka. Chińczycy używali rozgrzanych mosiężnych patelni wypełnionych gorącym węglem. W Rzymie, podobnie jak w Grecji, stosowano ciężkie, metalowe wałki do walcowania tkanin na płaskiej powierzchni. W XV wieku w Europie pojawiły się żelazka z duszą i na węgiel, gdzie wewnątrz urządzeń umieszczano rozżarzony, kuty z żelaza blok lub węgiel. Z czasem do rozgrzewania żelazek zaczęto wykorzystywać: spirytus, gaz czy benzynę. Pierwsze żelazko elektryczne skonstruował w 1882 roku w Nowym Jorku Henry Seeley. Umieścił on w urządzeniu, ważącym około siedem kilogramów, podgrzewaną spiralę o mocy kilkuset watów. Z uwagi na ograniczony w tamtym czasie dostęp do prądu, żelazka elektryczne upowszechniły się w gospodarstwach domowych dopiero w okresie międzywojennym.

Prezentowane żelazko elektryczne BraBork wyprodukowane zostało w latach 40. XX wieku w Zakładach Elektrotechnicznych Braci Borkowskich Spółka Akcyjna. Firma została założona w 1908 roku w Warszawie. Początkowo handlowała sprzętem elektrotechnicznym zagranicznych producentów. W latach 1911-1914 wybudowano w Warszawie zakład produkcyjny, w którym powstawały sprzęty piorunochronne, oświetleniowe i proste sprzęty elektroinstalacyjne. Wyroby od początku sygnowane były znakiem BraBork. Po 1918 roku rozpoczęto produkcję grzejników, żelazek oraz sprzętu elektromedycznego. Po II wojnie światowej firma, na krótko, powróciła do istnienia pod nazwą Składy Elektrotechniczne – Bracia Borkowscy sp. z o.o. W 1950 roku została rozwiązana.

W katalogu elektrotechnicznym Braci Borkowskich nr 44 z roku 1938 czytamy, że żelazka elektryczne BraBork „cechuje najwyższego gatunku wyposażenie elektryczne, gwarantujące pełne bezpieczeństwo, trwałość i niezawodność w użyciu”. Urządzenie wyposażone zostało w: spiralę grzejną nawiniętą na chromonikielinę bezżelazową, stopę z polerowanej, sprasowanej stali z zaokrągloną fazą z tyłu oraz demontowalną podpórkę służącą do odstawiania żelazka. Góra urządzenia wykonana jest z niklowanej, polerowanej stali. Żelazko dodatkowo wyposażone zostało w podpórkę pod kciuk, umieszczoną z przodu rękojeści.

Ciekawostka:
Firma BraBork w swojej ofercie miała różne typy żelazek między innymi: podróżne, krawieckie, dla pralni, szewskie.
Oferowano również żelazka ze specjalnymi żłobieniami ułatwiającymi prasowanie wokół guzików.

Transmisyjny mikroskop elektronowy umożliwia analizę ultracienkich skrawków preparatów z maksymalnym powiększeniem 30.000x. Obserwacja w tego typu mikroskopach odbywa się z wykorzystaniem wiązki elektronów zamiast wiązki światła, dzięki czemu osiągnięto wyższą zdolność rozdzielczą niż w klasycznym mikroskopie optycznym. Przyrządy takie są szeroko stosowany w naukach biologicznych umożliwiając między innymi badanie organelli komórkowych, co jest niemożliwe w przypadku mikroskopii świetlnej.
Prezentowany model powstał w 1954 roku w Czechosłowackiej Akademii Nauk (CAN) w zespole konstruktorów, którymi kierował Armin Delong. To pierwsze tego typu zminiaturyzowane urządzenie, które było przeznaczone do pracy na osobnym stole, w odróżnieniu od wcześniejszych modeli wolnostojących o dużych gabarytach. Ponadto w stosunku do starszych urządzeń podniesiono napięcie, co wpłynęło na poprawę parametrów obserwacji. Produkcja jednostkowa aparatu odbywała się w warsztatach własnych CAN, zaś seryjną prowadziły zakłady Tesla w Brnie, gdzie nadano oznaczenie modelu BS 242. W sumie zbudowano ponad tysiąc egzemplarzy podczas dwudziestu lat produkcji. W urządzeniu główny element mikroskopu (w którym umieszcza się obserwowany obiekty poddawany działaniu wiązki elektronów w próżni) jest połączony za pomocą przewodów z zasilaczem wysokiego napięcia wysyłającym prąd do działa elektronowego. Mikroskop zdobył złoty medal na Wystawie Światowej EXPO 1958 w Brukseli, co było dowodem na międzynarodowe uznanie, jakim cieszyło się urządzenie.

Bibliografia:
R. Pašek, Electron microscopy, the pride of Czech Republic, strona organizacji Czech Invest 24.03.2017, http://www.czech-research.com/electron-microscopy-pride-czech-republic/, dostęp 2.06.2021.
Historia czechosłowackiej mikroskopii elektronowej, strona Czeskiej Akademii Nauk, http://www.isibrno.cz/~mih/muzeum/muzeumen.htm, dostęp 2.06.2021.

Żarówka zasilana elektrycznie wyparła wcześniej stosowane źródła światła pochodzącego ze spalania paliw o różnym stanie skupienia (świece, lampy naftowe czy gazowe). Elektryczne źródło światła okazało się bardziej praktyczne w codziennej eksploatacji, co zaważyło na ogromnym sukcesie komercyjnym żarówki i jej upowszechnieniu w prywatnych domach i przestrzeni publicznej. Każda żarówka składa się z: filamentu, czyli włókna żarzącego się pod wpływem przepływającego przez nie prądu; trzonka podłączonego do źródła zasilania oraz szklanej bańki zapewniającej odpowiednie środowisko do pracy żarnika umieszczonego wewnątrz niej. Patent na żarówkę posiadał od 1879 roku amerykański wynalazca i przedsiębiorca Thomas Alva Edison.
Prezentowany obiekt powstał w niemieckim przedsiębiorstwie Vertex Elektrowerke, stanowiącym od 1921 roku część koncernu Osram, wytwarzającego różnego typu elektryczne źródła światła. Nazwa spółki Osram, istniejącej od 1906 roku, powstała jako kombinacja fragmentów nazwy pierwiastków, których używano do produkcji żarników: osm i wolfram. Na terenie Polski od 1922 roku funkcjonował oddział niemieckiego koncernu noszący miano: Polska Żarówka „Osram”.
Ciekawostka: Dziś żarówki wychodzą już z użycia jako podstawowe źródło światła w gospodarstwie domowym z uwagi na ich niską sprawność w porównaniu z takim źródłami światła jak diody LED czy chociażby świetlówki. Klasyczna żarówka zamienia w światło tylko 5% dostarczanej do niej energii elektrycznej, pozostałe 95% jest tracone pod postacią ciepła emitowanego na zewnątrz.

Bibliografia:
A. Burghart, B. Müller, W. Hanseder, 100 years of OSRAM – Light has a name, Monachium grudzień 2006, materiał dostępny pod adresem: http://www.lamptech.co.uk/Documents/Companies/100%20Years%20of%20Osram.pdf, dostęp 8.05.2021.
Lamp factories, strona „Lamptech”, http://www.lamptech.co.uk/Factories.htm, dostęp 8.05.2021.
Polska żarówka „OSRAM” S.A. (Warszawa/Pabianice), strona „Lighting.pl” 1.07.2015, http://lighting.pl/Wydarzenia-branzowe/wydawnictwa-branzowe/Polska-Zarowka-OSRAM-S_A_-_Warszawa-_-Pabianice_, dostęp 8.05.2021.

Odbiornik radiowy Presto typ Z został wyprodukowany przez, działające w latach 1925-1939, Towarzystwo Radiotechniczne Elektrit z Wilna. Początkowo funkcjonowało ono jako sklep wyspecjalizowany w sprzedaży importowanych radioodbiorników i części do nich. Profil działalności rozszerzono w 1927 roku, wprowadzając do sprzedaży radia własnej produkcji. Założycielami firmy byli Samuel i Hirsz Chwolesowie oraz Nachman Lewin. Ze względu na żydowskie pochodzenie właścicieli oraz licznych członków kadry inżynierskiej (często dyskryminowanych przy ubieganiu się o pracę w innych fabrykach, a skutkiem tego zatrudnianych właśnie w Elektricie), na fali antysemityzmu narastającego w Polsce lat 30. XX wieku, produkty Towarzystwa były wielokrotnie bojkotowane i uznawane za „niechrześcijańskie”.
Presto to siedmioobwodowy odbiornik obsługiwany przez cztery lampy elektronowe. Posiada trzy zakresy odbioru fal: krótkich, średnich i długich. Ponieważ urządzenie ma nietypowy układ elektryczny i jest wyposażone w małą liczbę lamp, zalicza się go do odbiorników o układzie refleksowym, w którym jedna lampa ABC1 spełnia podwójną funkcję: jest duodiodą (lampa prostownicza dokonująca detekcji sygnału) i triodą (lampa wzmacniająca sygnał). Tym sposobem sygnał radiowy otrzymany z anteny, zostaje wielokrotnie przetworzony w układzie radia przez lampę ABC1, która zastępuje dwie inne lampy. Radioodbiornik jest zasilany prądem zmiennym (stąd skrót „Z” przy określeniu typu). Posiada regulację szerokości wstęgi, moderator dystansowy oraz możliwość regulacji barwy tonu.
Skrzynka odbiornika Presto ma poziomy układ.. Chassis z obwodami elektrycznymi skrywa drewniana obudowa zdobiona mosiężnymi paskami biegnącymi poziomo w górnej i dolnej części skrzynki oraz na poziomych wypukłych listwach tkanej maskownicy głośnika dynamicznego (znajdującego się po lewej stronie ściany frontowej). Po prawej stronie, w bakelitowej kwadratowej ramce, mieści się szklana skala z zapisaną na niej nazwą firmy, modelu, oraz nazwami zakresów i stacji radiowych. Poniżej umieszczono dwa bakelitowe pokrętła, po lewej włącznik z regulacją siły głosu, po prawej przełącznik zakresów (fale długie, średnie, krótkie oraz funkcja gramofon, umożliwiająca jego działanie po podłączeniu) i strojenia W dolnej części przedniej obudowy umieszczono poziomą listwę w postaci półokrągłej, profilowanej stopy. Z tyłu obudowy znajduje się ściana maskująca, przewód zasilający, gniazda przyłączeniowe na zewnętrzny głośnik, gramofon, uziemienie i antenę.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Rzutnik elektryczny jest stosowany do wyświetlania przeźroczy filmowych na ekranie projekcyjnym. Na przeźroczu umieszczony zostaje obraz, przez który przenika światło, co pozwala na rzutowanie obrazu na ekran. Konstrukcja rzutnika wyglądem nawiązuje do wczesnego urządzenia projekcyjnego, to jest „latarni magicznej”, w której rzutowano obraz z ręcznie malowanych, szklanych przeźroczy. Najwcześniejsze wzmianki na temat projekcji obrazu za pomocą „latarni magicznej” pochodzą z XV wieku, a jedno z pierwszych urządzeń tego typu zostało skonstruowane już w 1645 roku przez niemieckiego jezuitę Athanasiusa Kirchera. Źródłem światła we wczesnych rzutnikach był płomień świecy, lampy oliwnej lub karbidowej, dlatego urządzenie wymagało komina do usuwania spalin. Późniejsze konstrukcje udoskonalono, dodając obiektyw zaopatrzony w soczewkę, płomień lampy zastąpiono żarówką elektryczną, a szklane klisze ustąpiły miejsca diapozytywom fotograficznym. Z „latarni magicznej” wywodzą się współczesne rzutniki, takie jak diaskop, episkop, epidiaskop, jak również powiększalnik fotograficzny oraz projektor filmowy.
Przenośny aparat projekcyjny Ornak umieszczono w, rzadko spotykanej, obudowie wykonanej z polerowanego mosiądzu. W jego konstrukcji nie wykorzystano – jak zachwalał producent – „żadnych części drewnianych, żadnych części łamliwych lub gnących się”. Urządzenie jest przystosowane do rzutowania obrazów z przeźroczy na kliszy. Dzięki silnemu źródłu światła, przechodzącemu przez soczewkę w podłużnej nakładce mikroprojekcyjnej, jest możliwe wyświetlanie obrazu z rolki filmowej podzielonej na klatki. Rolkę montuje się na zewnątrz korpusu za pomocą dwóch obrotowych wałków, znajdujących się powyżej i poniżej nakładki projekcyjnej. Rzutnik Ornak wykorzystywano w placówkach kulturalno-oświatowych, w biurach, a także w domach do wyświetlania historii obrazkowych. Aparat umieszczano w walizce, którą kupujący otrzymywał bezpłatnie przy zakupie. Rzutnik sprzedawano w komplecie z transformatorem, opornicą i nasadką mikroprojekcyjną. W 1935 roku miesięcznik „Polacy Zagranicą” donosił, że wytwórnia Ornak zrealizowała obszerny katalog przezroczy na taśmie, ilustrujących zagadnienia z wiedzy o Polsce, w tym: geografii, historii, sztuki, literatury, wojskowości, lotnictwa, przemysłu i techniki, religii, opowiadań i legend.

Opracowanie: Piotr Turowski, Filip Wróblewski