Detefon DT2 był produkowany po zakończeniu II wojny światowej przez Krakowskie Zakłady Elektroniczne Telpod (T-7). Stanowi kontynuację produkcji przedwojennych detefonów w nieznacznie zmienionej formie. W ofercie Telpodu na przełomie lat 40. i 50 XX wieku znajdowały się przede wszystkim części radiowe (potencjometry i przełączniki), galanteria radiotechniczna (gałki, wtyczki, czy sznury słuchawkowe) oraz drobny sprzęt elektrotechniczny. Produkcja tego asortymentu została oparta na liniach montażowych znacjonalizowanych po wojnie pozostałości firmy Telefunken, które to zakłady przeniesiono, po przejęciu ich przez Telpod, z ulicy Grodzkiej 13 na Zabłocie.
Detefon DT2 umożliwia odbiór fal radiowych w zakresie: krótkim, średnim i długim. Odbiornik jest zamknięty w obudowie bakelitowej, do której przytwierdzono detektor kryształkowy. Na spodniej pokrywie odbiornika znajduje się schematyczna instrukcja obsługi w wersji rysunkowej.
W 1929 roku Polskie Radio SA, chcąc dotrzeć ze swoim programem do najbardziej oddalonych miejsc w kraju, zainicjowało proces projektowania taniego i funkcjonalnego odbiornika radiowego. Pierwszym rezultatem prac spełniających te oczekiwania był odbiornik detektorowy Detefon, opracowany przez inżynierów Wilhelma Rotkiewicza i Czesława Rajskiego w, działającej od 1927 roku, Państwowej Wytwórni Łączności (PWŁ), przekształconej następnie w Państwowe Zakłady Tele-i Radiotechniczne (PZT).
Detefon to jeden z wczesnych typów aparatów radiowych, wykorzystujący zdolności detekcji fal radiowych przez kryształy siarczku ołowiu, stąd często używana nazwa „radio kryształkowe” bądź „detektor kryształkowy”. Fale radiowe, wychwytywane przez antenę, indukowały w niej prąd przemienny prostowany w czasie przechodzenia przez detektor kryształkowy. Impulsy elektryczne były następnie zamieniane na drgania membrany i słyszane jako dźwięk w słuchawce. Istniała możliwość podpięcia tylko dwóch zestawów słuchawek, co ograniczało liczbę osób mogących jednocześnie słuchać radia. Aparat nie wymagał zewnętrznego źródła zasilania, co było jego ogromną zaletą, ponieważ przeważająca część ówczesnej Polski nie była jeszcze zelektryfikowana. Sprzedaż detefonów w grudniu 1930 roku została rozpoczęta akcją reklamową pod hasłem „Cała Polska ma Detefon”. Z relatywnie niskimi kosztami zakupu detefonu, wiązała się konieczność comiesięcznego opłacania abonamentu radiowego w niewielkiej części wysokości, jaką musieli płacić użytkownicy radioodbiorników stacjonarnych.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Feldfenschreiber to wojskowa, polowa wersja Hellschreibera, czyli dalekopisu opatentowanego przez Rudolfa Hella w 1929 roku. Urządzenie służy do przesyłania komunikatów tekstowych za pośrednictwem linii przewodowej lub połączenia radiowego. W przeciwieństwie do wcześniej stosowanych dalekopisów, Feldfenschreiber transmitował kompletną informację o wyglądzie znaku pisma, a nie jego symboliczną, kodową reprezentację. Dzięki temu transmisja była odporna na zakłócenia, gdyż zniekształcony znak w większości przypadków nadal pozostawał czytelny. Cecha ta pozwalała także na stosunkowo łatwe dostosowanie urządzenia do pracy z różnymi alfabetami i systemami pisma.
Podczas II wojny światowej urządzenia systemu Hella były wykorzystywane przez jednostki polowe armii niemieckiej. Po wojnie na szeroką skalę korzystała z nich poczta oraz agencje prasowe. Podobnie jak standardowe dalekopisy, urządzenia te wyszły z użytku dopiero w latach 90. XX wieku. Obecnie system transmisji Hella jest wciąż używany przez środowisko krótkofalowców, prowadzących amatorskie łączności radiowe.
Firma Mende założona została w 1923 roku przez Otto Hermanna Mende i Rudolfa Müllera. Początkowo firma była znana głównie z produkcji radioodbiorników na licencji Philipsa. Profil produkcji zmieniał się stopniowo od drugiej połowy lat 30. XX wieku i miał związek z zamówieniami armii niemieckiej. Przed i w czasie II wojny światowej Fabryka Mende produkowała sprzęt głownie dla Kriegsmarine i Luftwaffe.
Wynalazca Hellschreiber’a, Rudolf Hell, był jednym z najwybitniejszych dwudziestowiecznych inżynierów i konstruktorów maszyn. Oprócz systemu Hella, wynalazł sterowany elektronicznie foto-grawer Klischograph (1951); pierwszy faks (1956); kolorowy skaner (1963); skomputeryzowany CRT (1965). Słusznie jest nazywany „Edisonem branży graficznej” i „ojcem cyfrowego przetwarzania tekstu”.

Opracował: Szymon Czyżyk

Powyższy kocioł niskociśnieniowy służy do podgrzewania ciepłej wody użytkowej przez spalanie paliw stałych, na przykład drewna, węgla kamiennego lub brunatnego. Część górna pieca składa się z naczynia zamkniętego, wykonanego z blachy miedzianej, funkcjonującego na zasadzie przelewu oraz rury wewnętrznej, odprowadzającej gorące gazy z paleniska znajdującego się na dole pieca. Wynalazek ten poprawił znacząco poziom higieny gospodarstw domowych, ułatwiając dostęp do ciepłej wody użytkowej. Był bardzo szeroko stosowany w budynkach mieszkalnych od połowy XIX wieku, czyli od momentu wynalezienia nowoczesnego wodociągu, aż do lat 60. XX wieku. Obsługa wymagała od użytkownika przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa, gdyż istniało, znacznie większe niż w przypadku późniejszych ogrzewaczy gazowych, ryzyko zatrucia tlenkiem węgla oraz wybuchu (do którego mogło dojść w przypadku przekroczenia temperatury krytycznej przez wodę w zbiorniku). Kolejnym etapem w rozwoju tego urządzenia był bojler gazowy, opatentowany w 1894 roku przez Johannesa Vaillanta, korzystający z rozbudowujących się wówczas sieci gazowych w miastach. Główne usprawnienie w stosunku do pieca na paliwa stałe, stanowił brak konieczności dokładania materiału do paleniska i usuwania powstającego popiołu. Prezentowane urządzenie zostało zdemontowane z mieszkania w kamienicy przy ulicy Studenckiej w Krakowie.
Ciekawostka: Piece o analogicznej konstrukcji i funkcji, jak w przypadku prezentowanego obiektu, są nadal produkowane z myślą o zastosowaniu ich w miejscach bez dostępu do energii elektrycznej i gazu.

Bibliografia:
F. M. Steingress, Low Pressure Boilers, wyd. IV, Orland Park 2001.

Słuchawki radiowe Tefag były produkowane w latach 20. i 30 XX wieku przez niemiecki koncern Telephon-Fabrik Berliner AG (akronim Tefag). Firma prowadziła działalność produkcyjną w latach 1923-1944; zajmowała się przede wszystkim produkcją kabli, telefonów i sprzętu telekomunikacyjnego. W przedsiębiorstwie produkowano też głośniki i inne urządzenia nagłaśniające, wykorzystywane w radiofonii.
Słuchawki radiowe są, co do zasady działania, słuchawką telefoniczną. Służą do indywidualnego odbioru dźwięku. Były stosowane w pierwszych aparatach radiowych (najczęściej w detektorach kryształkowych). Nazywano je wówczas „kaskiem” bądź „telefonem”. Ich działanie polega na przetwarzaniu energii elektrycznej na energię akustyczną, czyli słyszalną falę dźwiękową. Dzieje się to po doprowadzeniu sygnału elektrycznego do mechanizmu napędowego membrany, który najczęściej ma właściwości magnetyczne i pod wpływem napięcia wytwarza pole magnetyczne. Pole magnetyczne wprawia membranę w drgania, a jej ruch z określoną częstotliwością przekazuje ciśnienie akustyczne bezpośrednio do ucha, stąd konieczność uzyskania szczelności między słuchawką a uchem, na co pozwalają nauszniki. Wczesne modele słuchawek, produkowane w okresie międzywojennym, mają formę sztywnych bakelitowych muszli połączonych drucianym kabłąkiem. Zaletą słuchawek jest ich prosta budowa. U zarania radiofonii posługiwano się nimi z konieczności, bo nie istniały jeszcze dedykowane odbiornikom głośniki.
Działanie słuchawek objaśnia instrukcja, zamieszczona na łamach wydanego w Krakowie Poradnika dla radioamatorów: „Wzmocnione i sprostowane drgania anteny doprowadza się do słuchawki lub głośnika. Oba te instrumenty zbudowane są na zasadzie elektromagnetycznej i zmieniają drgania elektryczne na akustyczne. Słuchawki radjowe są znacznie czulsze niż zwyczajne słuchawki telefoniczne i reagują już na znacznie słabsze impulsy. Dla wygody wykonane są jako nagłowne, to znaczy dwie słuchawki połączone kaskiem leżą wygodnie na głowie. Słuchawka powinna mieć silny magnes, aby po pewnym czasie magnesy się nierozmagnetyzowały (…) powinna reagować na minimalne prądy (…), powinna leżeć wygodnie na głowie, nie gniotąc jej zbytnio, a sznur winien być dostatecznie długi i miękki. (…) Tak zwane słuchawki systemu Nespera, są to słuchawki z precyzyjnym dostrojeniem, przy którym śruba reguluje oddalenie między magnesem a membraną. Słuchawki bez tej regulacji są już fabrycznie nastawione na optimum”.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Odbiornik telewizyjny Belweder przeznaczony jest do odbioru programu telewizyjnego. Belweder OT 1471 to pierwszy telewizor, który był produkowany na podstawie polskiej dokumentacji i z wykorzystaniem krajowych części. Pierwszy model posiadał czternastocalowy kineskop, w 1958 roku powstała odmiana Belweder II OT 1782 z kineskopem siedemnastocalowym.
Projekt Belwedera opracowano i udoskonalano w latach 1955-1957. W lipcu 1955 roku powstała wersja prototypowa, a od listopada uruchomiono produkcję seryjną. Odbiornik zaprojektowano w Biurze Studiów i Konstrukcji Warszawskich Zakładów Telewizyjnych. Grupą konstruktorów kierował inż. Lech Kwiatuszyński, w jej skład wchodzili inżynierowie: R. Nowicki, K. Mlicki i A. Malinowski. Belweder był szkieletem, na bazie którego opracowano kolejne modele telewizorów produkowanych w kraju, między innymi Turkus, Szmaragd, Neptun. Był konstrukcją nowoczesną, miał możliwość wyboru jednego z dwunastu kanałów oraz zdalną regulację przewodową przy pomocy pilota.
Względem wcześniejszego odbiornika telewizyjnego Wisła, w którym strojenie wykonano fabrycznie do jednego kanału, przełącznik bębnowy zastosowany w Belwederze był dużym przełomem. Posiadał dwanaście pozycji, z których osiem dotyczyło kanałów telewizyjnych, a cztery pozostałe były przeznaczone dla obsługi podzakresów UKF. Dzięki temu Belweder spełniał także funkcję odbiornika radiowego do odbioru fal FM w zakresie 87-100 MHz. W związku z dużym zapotrzebowaniem na odbiorniki telewizyjne, w 1958 roku rozpoczęto produkcję Belwedera OT 1481 poza Warszawą – w Gdańskich Zakładach Radiowych Gezar. Produkcję Belwederów zakończono w 1959 roku.

Opracowanie: Piotr Turowski, Filip Wróblewski

Prezentowana żeliwna wanna emaliowana jest typowym przykładem urządzenia sanitarnego wytwarzanego w pierwszej połowie ubiegłego stulecia. Żeliwne, czyli wykonane z wysokowęglowego stopu żelaza z węglem, oraz ceramiczne wanny zajmowały stopniowo miejsce drewnianych i blaszanych balii, służących do kąpieli. Było to spowodowane rozwojem nowoczesnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych w wielu miastach. Proces emaliowania żeliwa i stali, polegający na pokrywaniu sypkim proszkiem powierzchni obiektu i wypalaniu go w wysokiej temperaturze aż do uzyskania jednolitej warstwy szkliwa, został opracowany przez Davida Dunbara Buicka około 1887 roku. Wytwarzane obecnie wanny są zwykle wykonane z włókna szklanego lub akrylu. Zastosowanie akrylu umożliwia uzyskanie skomplikowanych kształtów wanny, trudnych do osiągnięcia przy użyciu innych materiałów. Po raz pierwszy akryl w produkcji wanien został zastosowany w 1979 roku przez braci Jamesa i Richarda Wheelerów. Przedstawiana wanna pochodzi z mieszkania w kamienicy przy ul. Studenckiej w Krakowie.
Ciekawostka: Za pierwsze naczynie o udokumentowanej funkcji kąpielowej uznaje się kamienną wannę z XVI wieku p.n.e. ulokowaną w pałacu królewskim w Knossos na Krecie.

Bibliografia:
Historia wanny z kąpielą w tle, serwis dom.wmw.pl 15.06.2016, http://dom.wm.pl/363971,Historia-wanny-z-kapiela-w-tle.html, dostęp 9.05.2021.
Who remembers David Dunbar Buick?, blog „Pre-war Buick”, http://www.prewarbuick.com/features/who_remembers_david_bunbar_buick, dostęp 9.05.2021.

Telewizor jest urządzeniem umożliwiającym zdalny odbiór ruchomego obrazu nadawanego przy użyciu fal radiowych. W Polsce produkcję telewizorów rozpoczęto w Warszawskich Zakładach Telewizyjnych (WZT) w roku 1956. Pierwszym odbiornikiem była Wisła, wytwarzana na licencji radzieckiej. Jej projekt inspirowany jest konstrukcją odbiornika Awangard. Jednym z licznych produktów WZT z lat 60. ubiegłego wieku jest telewizor czarno-biały Topaz. Odbiornik ten, pod względem technicznym, jest modyfikacją odbiornika Agat z 1964 roku. Topaz produkowany był w wersji z kineskopem dwudziestojedno- oraz dwudziestotrzycalowym, w obydwu przypadkach były to konstrukcje z kątem odchylania sto dziesięć stopni, dające możliwość ustawienia odbiornika na półce lub na regale. W przypadku starszych odbiorników z kineskopami o mniejszych kątach odchylania, konieczne było stosowanie głębszych obudów telewizorów zdolnych zmieścić dłuższą lampę kineskopową. Polskie telewizory zunifikowane, których przykładem jest Topaz, wytyczyły nowy kierunek rozwoju rodzimego przemysłu telewizyjnego, reprezentowanego przez trzy przedsiębiorstwa działające w ramach Zjednoczenia Unitra: WZT, Zakłady Diora w Dzierżoniowie oraz Gdańskie Zakłady Telewizyjne. Telewizory tych producentów miały budowę wewnętrzną opartą na ujednoliconych pod względem technicznym podzespołach.
Prezentowany tutaj telewizor trafił do kolekcji MIM w roku 1999.
Ciekawostka: Odbiorniki o przekątnych ekranu dwadzieścia jeden cali i wyższych były uznawane za luksusowe. Obok większych ekranów, występowały w nich udogodnienia techniczne, nieobecne w telewizorach niższego segmentu, takie jak na przykład rozbudowane układy automatyki ograniczające konieczność regulacji ręcznej oraz dodatkowe gniazda między innymi dla zewnętrznego głośnika, słuchawkowe, magnetofonowe czy też do zdalnej regulacji urządzenia.

Opracowanie: Piotr Turowski, Piotr Żabicki

W rozwijającym się przemyśle i administracji państwowej w powojennej Polsce istniało duże zapotrzebowanie na obsługę wewnętrznych sieci telefonicznych dostosowanych do warunków panujących w różnorodnych zakładach pracy (huty, kopalnie, kolej, budynki administracji). Nieprzypadkowo fabrykę specjalistycznego sprzętu telekomunikacyjnego Telkom-Telos zlokalizowano w Krakowie, gdzie w pobliskiej Nowej Hucie, w ramach planu sześcioletniego (1950-1955), powstał ogromny kombinat metalurgiczny. W 1958 roku Telkom-Telos przeszedł pod nadzór Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego, w latach 60. XX wieku stał się częścią Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego i Teletechnicznego Unitra. Wraz z inwestycjami w latach 60. I 70., ukształtował się ostatecznie profil produkcji zakładu, w którym od tamtej pory produkowano specjalistyczne aparaty telefoniczne dla górnictwa (iskrobezpieczne), ratownictwa, kolei, marynarki handlowej i wojennej, uzupełnione o aparaty wrzutowe, telefoniczne aparaty biurowe sekretarsko-dyrektorskie, części zamienne i podzespoły. Ten specyficzny profil produkcji umożliwił przetrwanie przedsiębiorstwa po przemianach wolnorynkowych, jakie zaszły w ostatniej dekadzie XX wieku. Dzięki niemu bowiem Telkom-Telos, po pierwsze, produkował dużo urządzeń na eksport (w różnych okresach eksportowano nawet do 40% produkcji), początkowo do krajów RWPG, później również na „Zachód”, a po drugie, tanie towary z Dalekiego Wschodu nie były dla niego zagrożeniem. Telkom-Telos jest jednym z nielicznych polskich przedsiębiorstw nadal działających w branży telekomunikacyjnej.
Jedną z wymienionych wyżej gałęzi produkcji było wytwarzanie zestawów przeznaczonych dla kadry kierowniczej przedsiębiorstw. Pierwszym takim zestawem był zaprojektowany w latach 70. XX wieku zespół aparatów szeregowych ZAS. Unowocześnioną wersją ZAS-a był, prezentowany, aparat telefoniczny sekretarsko-dyrektorski TELZES1. Poza kilkoma modyfikacjami był to model tożsamy z poprzednikiem. TELZES1 zyskał jednak nową obudowę, zespół przełączników oraz diody LED zamiast żarówek. W późniejszych egzemplarzach tarczę numerową zastąpiła klawiatura. W zależności od wersji, umożliwiał podłączenie dwóch linii miejskich i trzech lub pięciu aparatów. Aparaty posiadały nowoczesne przełączniki segmentowe. Zestaw zasilany był z miejskiej linii telefonicznej, jednak wyposażony był też w dwudziestoczterowoltowy, stabilizowany zasilacz do obsługi połączeń wewnętrznych. Możliwe było również stworzenie połączenia konferencyjnego obejmującego wszystkich abonentów wewnętrznych, jak również nagrywanie rozmów poprzez podłączenie magnetofonu szpulowego.

Opracował: Szymon Czyżyk

Hydrant jest urządzeniem zapewniającym pobór wody bezpośrednio z głównego przewodu sieci wodociągowej. Jego głównym zastosowaniem jest dostarczanie odpowiednim służbom wody w razie pożaru. Niekiedy hydranty zapewniają też wodę do celów gospodarczych. Każdy hydrant posiada zawór odcinający dopływ oraz złącze umożliwiające podłączenie węża odbiorczego. W celu ograniczenia dostępu do wody dla osób nieupoważnionych, a także zabezpieczenia się przed aktami wandalizmu, hydranty posiadają rozmaite systemy zamykające, które wymagają użycia specjalistycznych narzędzi do ich otwarcia. Wśród hydrantów ulicznych można wyróżnić dwa typy. Po pierwsze, konstrukcje podziemne zaopatrzone w skrzynkę z umieszczonym w niej złączem i zaworem, nakryte od góry pokrywą, która montowana jest na poziomie nawierzchni. Po drugie, hydranty nadziemne, w których zawór oraz złącze umieszczono na elemencie konstrukcyjnym znajdującym się ponad nawierzchnią. Hydrant podziemny był stosowany na terenie Europy i Azji już w XVIII wieku. Pierwsze hydranty nadziemne powstały w XIX wieku, po opatentowaniu tego wynalazku w USA przez Fredericka Graffa w 1801 roku.
Prezentowany obiekt powstał w krakowskiej odlewni żeliwa założonej w 1918 roku przez Władysława Klimka, majstra formierskiego, który zdobył doświadczenie zawodowe w znanych krakowskich zakładach Ludwika Zieleniewskiego. Firma Klimka zajmowała się produkcją różnego typu odlewów, w tym elementów maszyn rolniczych i przemysłowych. Produkcja w zakładzie nie została przerwana nawet podczas II wojny światowej. W 1949 roku przedsiębiorstwo zostało upaństwowione.
Ciekawostka: Przed upowszechnieniem się metalowych rur wodociągowych nie stosowano hydrantów w dzisiejszym rozumieniu. W razie pożaru dokonywano odwiertu w drewnianej rurze wodociągowej, skąd pobierano wodę a po jego ugaszeniu powstały otwór zatykano.

Bibliografia:
Pipes – Wood, strona „The History of Sanitary Sewers”, http://www.sewerhistory.org/photosgraphics/pipes-wood/, dostęp 7.05.2021.
Władysław Klimek, fotoblog „Klapyme”, https://klapyme.flog.pl/wpis/5760384/wladyslaw–klimek, dostęp 7.05.2021.

Linia telefonów Motorola MicroTAC zadebiutowała w 1989 roku, jako następca znacznie większych modeli z serii DynaTAC. Telefony MicroTAC cechowały się kompaktowymi rozmiarami, ich unikalną cechą była rozkładana konstrukcja – mikrofon zamontowano wewnątrz odchylanej klapki, która w stanie złożonym zasłaniała klawiaturę. Urządzenie było też wyposażone w wysuwaną antenę, co dodatkowo zwiększyło jego poręczność.
Wczesne modele z rodziny MicroTAC pracowały w analogowych sieciach komórkowych pierwszej generacji. Prezentowany tutaj model International 5200 został zaprojektowany z myślą o cyfrowych sieciach drugiej generacji (GSM).
Motorola jest jednym z najbardziej zasłużonych przedsiębiorstw w historii i telekomunikacji. Firma została założona w 1928 roku przez braci Paula i Josepha Galvinów. Początkowo jej profil skupiał się na produkcji „eliminatorów baterii”, czyli zasilaczy sieciowych dla wczesnych odbiorników radiowych. Pod swoją obecną nazwą przedsiębiorstwo zaczęło funkcjonować w 1930 roku. Motorola była równocześnie nazwą handlową pierwszego produktu, jaki odniósł spektakularny sukces rynkowy – odbiornika radiowego przeznaczonego do montażu w samochodach.

Opracował: Szymon Czyżyk