Teodolit jest podstawowym przyrządem pomiarowym wykorzystywanym w geodezji oraz budownictwie. Umożliwia pomiar odległości pomiędzy punktami w terenie w oparciu o zmierzone kąty i przeprowadzone obliczenia trygonometryczne. Przyrządy służące do pomiaru kątów w warunkach terenowych były znane od wieków, lecz mało wygodne w praktycznym zastosowaniu. Konstrukcję teodolitu dopracował w XVI wieku angielski matematyk Leonard Digges, wzbogacając urządzenie o możliwość obrotu w dwóch prostopadłych do siebie osiach. Dzięki temu wykonanie pomiaru stało się mniej pracochłonne i szybsze. Współczesny teodolit, taki jak prezentowany tutaj, zbudowany jest ze spodarki (podstawy instrumentu), limbusa (koła poziomego) oraz alidady czyli obracalnej części, w której skład wchodzi między innymi luneta. Prezentowany teodolit powstał około sto dwadzieścia lat temu w wiedeńskim zakładzie Josepha i Carla Neuhöferów specjalizującym się w produkcji różnego typu optycznych przyrządów geodezyjnych dla odbiorców z różnych krajów. Produkty tej firmy znalazły szerokie uznanie na arenie międzynarodowej otrzymując między innymi Złoty Medal na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 roku. Dziś obok tradycyjnych teodolitów optycznych powszechnie stosowane są teodolity elektroniczne pozwalające na dalsze uproszczenie obsługi urządzenia.

Bibliografia:
C. Neuhöfer, Neuhöfer & Sohn of Vienna, tłum. J. B. te Pas, „Bulletin of the Scientific Instrument Society” 1997, nr 52 (1997), s. 31-32, https://cdn.website-start.de/proxy/apps/ilai8i/uploads/gleichzwei/instances/83BA095F-F52A-41E5-A000-752EC15ABDB0/wcinstances/epaper/f390f418-fd31-482d-b173-cde29019c6ce/pdf/Neuh%C3%B6fer-&-Sohn.pdf, dostęp 01.06.2021.

CB-35 to aparat telefonii stacjonarnej, naziemnej z wybieraniem impulsowym realizowanym za pomocą tarczy numerowej. Był produkowany w PZT (Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne) od 1935 roku do pierwszych lat po II wojnie światowej. Był to pierwszy polski telefon z bakelitową słuchawką oraz z przyciskiem widełek położonym centralnie, uruchamianym przez zdjęcie słuchawki. Telefon ten prezentuje wzornictwo typowe dla aparatów telefonicznych z lat 30. XX wieku.
Część główna telefonu została zamontowana na stalowej podstawie. Obudowa jest blaszana, lakierowana na kolor czarny. Telefon wyposażony został w metalowe widełki, a także tarczę numerową wykonaną z metalu oraz tworzywa sztucznego w kolorze czarnym. Z prawej strony obudowy widać szesnaście podłużnych, prostokątnych otworów akustycznych dzwonka telefonicznego, z lewej strony dwa przepusty kabli linii telefonicznej i mikrotelefonu. Na spodzie znajdują się cztery nóżki dystansujące oraz siedem otworów akustycznych dzwonka. Mikrotelefon wykonany jest z bakelitu. Przewód łączący część główną z mikrotelefonem, skręcony w izolacji z tworzywa sztucznego, został dodany później przez użytkownika (nie ma charakteru oryginalnego). W prezentowanym egzemplarzu wkładka mikrofonowa została wymieniona na późniejszy model CB 68.
Wyjątkowość telefonu CB-35 polegała na miejscu i czasie jego produkcji. Na tarczy numerowej widnieje koło wpisane w stylizowany trójkąt, złożony z trzech błyskawic – jest to symbol Państwowych Zakładów Tele- i Radiotechnicznych. Jednak litery wpisane w koło to nie PZT, a FSW, co wynikało z przeorganizowania zakładów przez okupacyjne władze niemieckie. Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne zostały podzielone na Fernmeldetechnische Staatswerk Warschau (FSW) zajmujący się teletransmisją, podległy Deutsche Post Osten oraz na DeRuFa Warschau zajmującą się produkcją radiową, podległą Lorenz AG. Produkcja została wstrzymana we wrześniu 1944 roku, kiedy okupanci wysadzili budynki zakładu.

Opracował: Szymon Czyżyk

Historia telefonu CB-35 wiąże się z procesem telefonizacji II Rzeczypospolitej (1918-1939). Szacuje się że pod koniec I wojny światowej w Warszawie było zaledwie dwa tysiące pięciuset abonentów telefonicznych, wystarczyły jednak cztery lata żeby ich liczba wzrosła do trzydziestu jeden tysięcy. Przystępny cenowo abonament (od dziesięciu do dwunastu złotych miesięcznie) generował popyt, który starały się zaspokoić przedsiębiorstwa prywatne i państwowe. Oprócz oczywistego zapotrzebowania na aparaty telefoniczne, trzeba było wyremontować i rozbudować infrastrukturę telefoniczną (w tym okresie dotyczyło to głównie ośrodków miejskich).
Polski państwowy przemysł telekomunikacyjny w latach 20. XX wieku był reprezentowany przez dwa przedsiębiorstwa: Państwową Wytwórnię Aparatów Telegraficznych i Telefonicznych (PWATT) oraz Państwową Wytwórnię Łączności (PWŁ). Jako że obydwa zakłady działały w obszarze produkcji tele- i radiotechnicznej, a ich siedziby znajdowały się w Warszawie, na początku lat 30. zdecydowano o fuzji przedsiębiorstw. Tak powstały Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne (PZT). Ich siedziba znajdowała się przy ulicy Grochowskiej 26/34, a dyrektorem naczelnym był inż. Tadeusz Graff. Do wybuchu II wojny światowej zakłady zatrudniały około trzy tysiące sześciuset pracowników, praca odbywała się w trybie trzyzmianowym, zapewniając realizację zamówień zarówno odbiorców cywilnych, jak i wojskowych.
CB-35 to aparat telefoniczny centralnej baterii produkowany w PZT od 1935 roku do pierwszych lat po II wojnie światowej. Był to pierwszy polski telefon z bakelitową słuchawką oraz z przyciskiem widełek położonym centralnie, uruchamianym przez zdjęcie słuchawki. Jego obudowa jest stalowa lakierowana, na tarczy numerowej znajduje się wybity emblemat PZT. Telefon ten prezentuje wzornictwo typowe dla aparatów z lat 30. XX wieku.

Opracował: Szymon Czyżyk

Żelazko to urządzenie służące do wygładzania zagnieceń na tkaninach i skórach za pomocą temperatury i nacisku wywieranego przez prasującego. Pod wpływem temperatury rozluźniają się więzy w cząsteczkach tworzących włókna tkanin. Dzięki temu gorące tkaniny rozprostowują się pod naciskiem żelazka i zachowują kształt po ich ochłodzeniu.

Pierwsze żelazka wykonane z kutego żelaza pojawiły się w XII wieku. Schyłek XIV wieku przyniósł nowe możliwości technologiczne w odlewnictwie, co przyczyniło się do wykorzystania mosiądzu i żeliwa w procesach produkcyjnych. Żelazka przybrały kształt bloku odlanego z mosiądzu wyposażonego w uchwyt. Trzeba je było rozgrzewać nad ogniem czy na kuchni. Ponieważ czynność ta nie pozwalała na utrzymanie stałej temperatury prasownia, konstrukcje udoskonalono tworząc zagłębienie w stopie żelazka. W zagłębieniu umieszczano rozżarzony węgiel drzewny. Rozwiązanie to powodowało jednak powstawanie iskier, które wypalały dziury w prasowanych materiałach. Mosiężne żelazka pudełkowe z zabudowanym paleniskiem rozpowszechniły się dopiero w XVII i XVIII wieku. Oprócz węgla do rozgrzewania stopy żelazka używano tak zwanej duszy, czyli rozgrzanej sztabki metalu. W Polsce największą popularnością cieszyły się żelazka pudełkowe odlewane z mosiądzu lub żeliwa. Najczęściej naśladowano wzory niemieckie.
Prezentowany obiekt to żelazko z kominem na węgiel. Służyło w gospodarstwach domowych do prasowania grubych tkanin i skór. Zostało wykonane w całości jako odlew żeliwny. Składa się z masywnego korpusu w kształcie pudełka rozgrzewanego węglem. W środku umieszczono coś na kształt popielnika z kratą, zakończonego otworem ciągowym z tyłu korpusu. Otwór, zamykany na zasuwkę, pozwalał regulować żarzenie się węgla i temperaturę żelazka. Druga część urządzenia to otwierane do góry, zawieszone na zawiasach, żeliwne wieko z kominem skierowanym w prawą stronę. Komin chronił osoby praworęczne przed wydostającymi się z żelazka oparami z rozżarzonego węgla. Znacznie rzadziej wytwarzano żelazka z kominem skierowanym w lewą stronę. Na spodniej stronie klapy umieszczono zasuwę, zakończoną na zewnątrz drewnianą gałką służącą do zamykania i otwierania żelazka. Rozkwit przemysłu odlewniczego w XX wieku i masowa produkcja żelazek, spowodowały znaczne zubożenie ich estetyki. Omawiany obiekt ozdobiono drobnym szlaczkiem na wieku oraz reliefem na zasuwie otworu ciągowego. Relief przedstawia głowę brodatego mężczyzny. Prezentowane żelazko zostało wyprodukowane w Fabryce Odlewów Żelaznych i Emalierni Słowianin w Końskich, założonej w 1900 roku przez Mojżesza Hochberga i Abrama Ajzenberga. Produkowano w niej odlewy żeliwne, rury oraz naczynia kuchenne. W 1929 roku zakład został zarejestrowany jako spółka akcyjna i zmienił nazwę na: Fabryka Odlewów Żelaznych i Emaliernia Słowianin Spółka Akcyjna w Końskich. Na żelazku umieszczono znak firmowy fabryki z tego okresu.
Co ciekawe, żelazka na węgiel w Polsce w rejonach nie objętych elektryfikacją były używane jeszcze w latach 70. XX wieku. Ostatnie tego typu żelazko wyprodukowane zostało w Hucie w Zabrzu w 1974 roku.

Chłodziarka, zwyczajowo nazywana lodówką, to urządzenie, w którego wnętrzu utrzymywana jest temperatura obniżona w stosunku do otoczenia. Czynnikiem chłodzącym może być powietrze, woda, gaz lub inne substancje, czyli tak zwane chłodziwa. Funkcją lodówki jest zabezpieczenie żywności o krótkim terminie przydatności do spożycia przed zepsuciem.
Niewiele wynalazków miało tak duże jak lodówka znaczenie w życiu codziennym. Ludzie przez wieki szukali sposobów na przechowywanie żywności. Stosowano różne metody przedłużania przydatności do spożycia, na przykład: suszenie, solenie, konserwowanie lub ochładzanie lodem. Pierwsze urządzenie, umożliwiające sztuczne chłodzenie, opracował w 1748 roku szkocki chemik William Cullen. W jego konstrukcji wykorzystana została pompa próżniowa. W 1805 roku amerykański wynalazca Oliver Evans zaprojektował lodówkę, w której użyto pary. Niemiecki inżynier Carl von Linde w roku 1876 roku zbudował urządzenie, w którym żywność była zamrażana za pomocą ciekłego amoniaku. Te wczesne konstrukcje nie były jednak ani praktyczne, ani bezpieczne.

Do ulepszenia konstrukcji lodówki przyczynili się Szwedzi: Baltazar von Platen i Carl Munters, którzy w 1922 roku opracowali w Królewskim Instytucie w Sztokholmie innowacyjny projekt chłodziarki absorpcyjnej. W procesie chłodzenia wykorzystali zjawisko parowania, w którym ciepło jest odbierane z otoczenia i przenoszone na zewnątrz. W całym obiegu chłodzenia, później nazwanym „obiegiem systemu Elektroluxa”, zastosowano amoniak jako czynnik chłodzący oraz wodór i wodę. Urządzenie mogło być napędzane energią elektryczną, gazem lub naftą.
Prezentowany model lodówki jest rozwinięciem tej konstrukcji. Wyprodukowany został w latach 40. XX wieku przez szwedzką firmę AB Elektrolux. Twórcą firmy był szwedzki przemysłowiec Axel Wenner-Gren, który dostrzegł wielki potencjał w produkcji lodówek i w roku 1925 zakupił do nich prawa. Inwestycja ta stała się wkrótce światowym sukcesem firmy.

System chłodzący składa się ze zbiornika na wodę amoniakalną, warnika, skraplacza, parownika i grzałki. Chłodziarka model M 30 pochodzi z serii urządzeń przeznaczonych do zabudowy. Firma Elektrolux jako pierwsza wprowadziła takie rozwiązanie w latach 30. XX wieku, bo zabudowane kuchnie były częścią szwedzkiej polityki mieszkaniowej w tym czasie. Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że przy projektowaniu chłodziarki pracowali amerykańscy twórcy Raymond Loewy i Lurelle Guild, zatrudnieni w latach 30. XX wieku w firmie Elektrolux. Front lodówki został wykonany z drewna. Ma, charakterystyczny dla tych urządzeń, czarno-biały kolor. Wnętrze lodówki, o pojemności około osiemdziesięciu pięciu litrów, wyposażono w trzy druciane półki oraz otwarty parownik, w którym można było przygotować na przykład lód (wykorzystywano do tego specjalne, sprzedawane razem z urządzeniem, pojemniki).

Ciekawostka:
Na urządzeniach firmy Elektrolux sprzedawanych za granicą nazwę firmy zapisywano przez literę „c”. W 1957 roku nastąpiło ujednolicenie nazwy z Elektrolux na Electrolux na całym świecie.

Bibliografia:
A. Zarzycki, Zmechanizowany sprzęt domowy: użytkowanie i konserwacja, Łódź 1970.
R. Fagerfjäll, Shape living for the better. Electrolux första 100 år, 2019, https://www.electroluxgroup.com/en/wp-content/uploads/sites/2/2019/02/shape-living-for-the-better-electrolux-forsta-100-ar.pdf, dostęp 27.05.2021.
Reality and Myth: A Symposium on Axel Wenner-Gren. The Wenner-Gren Center Stockholm, May 30–31 2012, red. Ilja Luciak, Bertil Daneholt, Sztokholm 2012, http://www.wennergren.org/sites/default/files/AWG.FINAL%20Version.%20May%2021.pdf, dostęp 27.05.2021.

Romę reklamowano w sezonie produkcyjnym 1937-1938 za pomocą hasła: „Phonoradio – instrument muzyczny dla wytwornego domu”. Odbiornik ten łączył w sobie funkcję aparatu radiowego i gramofonu. W Romie – tak jak w innych odbiornikach firmy Capello z końca lat 30. XX wieku – zastosowano wyjątkową skalę geograficzną (tak zwana geografika). Przedstawia ona mapę polityczną Europy, na której lokalizacje głównych miast i mieszczących się w nich radiowych stacji nadawczych oznaczono za pomocą podświetlanych punktów. Tę innowacyjną, pod względem technicznym i wzorniczym, skalę zbudowano z wiązki szklanych rurek podświetlanych żarówkami umieszczonymi na ruchomej przesłonie sterowanej gałką aparatu. Podczas strojenia na mapie zapalały się kolejne punkty, wskazując optycznie lokalizację i odbiór pasma jednej ze stu dwudziestu dostępnych wówczas stacji. W odbiornikach produkowanych w 1938 i 1939 roku, w związku z anszlusem Austrii, mapa przedstawiona na skali różniła się zasięgiem granic Rzeszy od wersji wykorzystanej w Romie. Skalę Geographic produkowano na licencji austriackiej firmy Radiofabrik Ingelen z Wiednia. W okresie II Rzeczpospolitej zakład Capello posiadał wyłączną licencję na montaż odbiorników radiowych tej firmy.
Luksusowy aparat Roma był cenną ozdobą salonu w latach 30. XX wieku. Zasilany sieciowo odbiornik posiada skrzynkę w układzie pionowym, pokrytą szlachetnym fornirem o kontrastowym układzie pól – jasnych z drzewa orzechowego, ciemnych z hebanu. Okucia i inkrustacje dynamizujące prostopadłościenną bryłę szafki wykonano z chromu. W części szczytowej, pod klapą znajduje się gramofon Always z obudową adaptera w kształcie odwróconej tarczy. Od strony licowej mieści się, zamykana na dwoje drzwiczek, szafka ze skalą geograficzną, za którą, we wnętrzu, znajduje się odbiornik radiowy typu Milano (licząca pięć lamp, siedmioobwodowa superheterodyna). Poniżej, za gęsto tkanym suknem maskownicy, umieszczono elektro-dynamiczny głośnik koncertowy.
Polskie Zakłady Radiowe Capello funkcjonowały w latach 1935-1939. Fabryka mieściła się w Wełnowcu, który obecnie stanowi część Katowic, zaś w samym mieście, na ulicy 3 Maja 23, znajdowały się biura i dział handlowy. Zakład swoją nazwę wziął od nazwiska założycieli firmy – braci Adolfa, Eryka oraz Ignacego Kapellnerów. Co ciekawe, dla Adolfa Kapellnera nie było to pierwsze przedsięwzięcie biznesowe, ponieważ wcześniej założył hurtownię rowerów, pneumatyków, maszyn do szycia, części i przyborów mechanicznych. Po agresji hitlerowskiej na Polskę działalność gospodarcza braci ustała, co wiązało się z restrykcjami nałożonymi na ludność Żydowską.

Opracowanie: Piotr Turowski, Filip Wróblewski

Suszarka jest dzisiaj jednym z najważniejszych przyborów do stylizacji fryzur. Urządzenie, pochłaniając zimne powietrze, a następnie wydmuchując ciepłe, przyspiesza odparowywanie wody z wilgotnych włosów lub niewielkich mokrych powierzchni. Gorące powietrze powoduje tworzenie się tymczasowych wiązań wodorowych w modelowanych pasmach. Wiązania te są dosyć silne i umożliwiają kształtowanie fryzur. Znikają po umyciu włosów.
Suszarki zostały wymyślone pod koniec XIX wieku. Pierwszy model skonstruował w 1890 roku we Francji Alexandre-Ferdinand Godefroy, który używał go w swoim salonie fryzjerskim. Suszarka była dużym, stacjonarnym urządzeniem składającym się z maski przymocowanej do rury kominowej kuchenki gazowej.
Pierwszą ręczną suszarkę do włosów skonstruował Michał Doliwo-Dobrowolski (1862-1919) rosyjski elektronik, wynalazca i wizjoner polskiego pochodzenia, pionier technik prądu trójfazowego. W roku 1899, pełniąc funkcję głównego inżyniera zakładów Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft (AEG), zaprojektował elektryczną suszarkę ręczną, przeznaczoną do użytku domowego. Pomimo, że pierwsze suszarki produkowane przez AEG były dosyć nieporęczne, ważyły około dwóch kilogramów i wydmuchiwały powietrze ogrzane do 90°C, od tego momentu zaczęły szybko ewoluować.
Prezentowany egzemplarz został wyprodukowany w zakładach Electricitäts-Gesellschaft Sanitas w Berlinie. Pierwsze suszarki zaczęto produkować w 1908 roku. Nazwa „föhn” oznacza ciepły, górski wiatr. Z czasem z nazwy usunięto literę „h” i marka Fön została opatentowana. Stosowano też zamiennie pisownię Foen. Zakłady Sanitas zostały przejęte przez AEG w 1957 roku, dlatego często błędnie zakłada się, że AEG było pomysłodawcą marki. Urządzenia stały się na tyle popularne, że w języku niemieckim słowo föhn stało się synonimem suszarki.

Ciekawostka:
Pierwsze suszarki Fön były reklamowane jako urządzenia służące nie tylko do suszenia włosów, ale także do leczenia reumatyzmu, ocieplania łóżek, podgrzewania bielizny kąpielowej, pielęgnacji urody, pielęgnacji zwierząt.

Licznik indukcyjny jest najstarszym typem urządzenia umożliwiającego pomiar zużycia prądu przemiennego. Autorem koncepcji tego przyrządu i właścicielem jego patentu z 1889 roku był węgierski wynalazca, inżynier i elektryk Ottó Titusz Bláthy, pracujący dla przedsiębiorstwa elektrotechnicznego Ganz. W liczniku indukcyjnym aluminiowa tarcza obraca się w polu magnetycznym wytwarzanym przez dwie cewki podłączone do prądu, zaś sama ruchoma tarcza połączona jest z mechanizmem bębenkowym, umożliwiającym odczyt wskazań licznika pokazującego ilość zużytej energii elektrycznej proporcjonalną do ilości obrotów wykonanych przez tarczę. W oparciu o tę zasadę możliwy jest pomiar zużycia dla prądu zarówno jedno- jak i trójfazowego. Współczesne elektrownie ze względów praktyczno-technicznych produkują, za pomocą generatorów, prąd trójfazowy, zaś odbiorca energii elektrycznej może ją otrzymywać w postaci prądu jedno- lub trójfazowego. Prąd jednofazowy jest zazwyczaj wystarczający do zasilania mieszkań, gdzie zużycie energii nie jest na tyle duże, aby konieczna była instalacja trójfazowa, zapewniająca wyższą moc.
Prezentowane urządzenie powstało w lwowskiej fabryce Towarzystwa Elektrycznego Kontakt (TE Kontakt), założonej w 1918 roku. Firma zajmowała się produkcją urządzeń elektrycznych, stosowanych w gospodarstwie domowym. Obecnie, przedsiębiorstwo wywodzące się z TE Kontakt, produkuje w Ukrainie między innymi pojazdy elektryczne.
Ciekawostka: Konstrukcja licznika indukcyjnego od momentu powstania do dziś ulegała licznym udoskonaleniom pozwalającym kilkukrotnie zmniejszyć niedokładność pomiaru zużycia energii.

Bibliografia:
S. Bolkowski, Teoria obwodów elektrycznych, Warszawa 2010.
S. Krakowiak, Podstawy elektrotechniki – zagadnienia wybrane, Warszawa 2006, http://www.elektrycywiejscy.irsep.org/downloads/podstawy-sklad.pdf, dostęp 9.05.2021.
W. Mędrzecki, Skarb narodowy bez dna, „Pomocnik Historyczny” [dodatek do:] „Polityka” 2015, nr 2, s. 84.
Pismo „Przegląd Elektrotechniczny: organ Stowarzyszenia Elektrotechników Polskich”, R. XIII, Z. 23, 1931, dostępne pod adresem: https://delibra.bg.polsl.pl/dlibra/publication/25197/edition/23507/przeglad-elektrotechniczny-r-13-z-23?language=pl, dostęp 9.05.2021.

W Polsce pierwsze rowery w Polsce pojawiły się w latach 60.-tych XIX wieku. Jeszcze przed końcem stulecia na terenie Polski, znajdującej się wówczas pod zaborami, działały fabryki rowerów. Przykładem jednej z nich może być Fabryka Rowerów i Motocykli Bronisława Wahrena założona w 1893 roku i słynąca z marek „Syrena” oraz „Diabeł”. Cykliści grupowali się w towarzystwach rowerowych. Do Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów, założonego w 1886 roku, należały takie osobistości jak: Maria Skłodowska-Curie, Henryk Sienkiewicz czy Bolesław Prus. W Krakowie, Krakowski Klub Cyklistów w roku 1895 zrzeszał około stu dwudziestu miłośników rowerów.
W okresie międzywojennym produkcja polskich rowerów opierała się o niewielkie, prywatne fabryki takie jak warszawski zakład Franciszka Zawadzkiego. Sytuację zmieniła uruchomiona w ramach państwowych inwestycji Fabryka Broni w Radomiu, która produkowała rowery „Łucznik” na skalę przemysłową.
Franciszek Zawadzki był znaną osobistością wśród polskich cyklistów. Jeszcze w okresie rozbiorowym w latach 1910 i 1911 wygrywał mistrzostwa Królestwa Polskiego w kolarstwie szosowym. W roku 1919 został pierwszym mistrzem Polski w tymże. Od 1917 roku, w Warszawie przy ulicy Bagatela, prowadził założoną przez siebie Fabrykę Rowerów Franciszka Zawadzkiego. W tej roli Zawadzki pokazał się jako niezwykle przedsiębiorcza jednostka. W trakcie trwania I wojny światowej jako jedyny w kraju wytwarzał erzac gumowych opon (te rekwirował zaborca), tzw. singletuby – opony z mocnych nici z wąskim paskiem gumy na grzbiecie. W dwudziestoleciu międzywojennym Zawadzki rejestrował liczne patenty związane z produkcją rowerów m.in.: udoskonalona kierownica, przyrządy do wyrabiania obręczy, regulatory do naciągania łańcucha. Ponadto jako jeden z nielicznych producentów wyrabiał części rowerowe: piast, siodeł, korb, trybów, pedałów. Rowery produkowane „u Zawadzkiego” cieszyły się świetną opinią. Charakteryzowały się solidnością wykonania, przy jednoczesnej niskiej wadze, nie należały do tanich.
Warszawska fabryka działała do 1939 r., kiedy to we wrześniu uległa zniszczeniu w wyniku niemieckich bombardowań. Po wojnie majątek Franciszka Zawadzkiego znacjonalizowano. Sam Zawadzki do lat 60-tych XX wieku, prowadził warsztat naprawy rowerów w Starej Wsi pod Warszawą.

Piec kąpielowy gazowy to urządzenie montowane najczęściej w łazienkach, służące do podgrzania wody używanej do mycia, kąpieli, a także do celów kuchennych. Czynnikiem grzewczym w tego typu urządzeniach jest gaz.
Na początku XX wieku, wraz z upowszechnianiem się użycia gazu, pojawiły się nowe urządzenia grzewcze i wentylacyjne. W 1894 roku Johann Vaillant opatentował piec gazowy do kąpieli, w którym podczas podgrzewania wody nie powstawały spaliny i popiół, jak w przypadku pieców ogrzewanych węglem. Firma jako pierwsza na świecie w roku 1905 wyprodukowała naścienny piec gazowy. Od tego czasu piece gazowe stały się niezwykle popularne.
Prezentowany piec kąpielowy Atis to wiszący piec łazienkowy jednoczerpalny, co oznacza, że piec służył do pobierania wody w jednym miejscu. Instalowano go bezpośrednio nad punktami poboru ogrzewanej wody: nad zlewem lub wanną. Piec Atis ma otwartą komorę spalania, co oznacza, że pobierał powietrze z wnętrza pomieszczenia, w którym był zainstalowany. Spaliny odprowadzane były przez wylot, umieszczony na górze obudowy, do przewodu kominowego. Woda ogrzewana była w sposób przepływowy, to znaczy zimna woda, płynąca przez wężownice, ogrzewana była przez płomień wychodzący z palnika głównego, umieszczonego poniżej obudowy nagrzewnicy. Piec wyposażono w automatykę sterującą jego pracą oraz możliwość regulacji temperatury wody. Charakterystyczną cechą piecyków w latach 30. XX wieku był prysznic montowany bezpośrednio na ich obudowie. Prysznic, będący wyposażeniem prezentowanego modelu, nie został zachowany. Obudowa urządzenia jest charakterystyczna dla estetyki lat 30. XX wieku. Wykonana została z blachy ocynkowanej i pokryta powłoką galwaniczną, niklowaną z ozdobnymi wycięciami u góry. Zdobienia te nadały urządzeniu bardzo ładny wygląd. Na obudowie umieszczono napis „Płomyk winien palić się stale”.

Piec Atis został wyprodukowany w Fabryce Lamp, Brązów i Aparatów Gazowych Jan Serkowski Sp. Akc. Warszawa. W 1862 roku Jan Serkowski założył w Warszawie największą w Polsce wytwórnię lamp naftowych. Z czasem poszerzono asortyment o żyrandole, piece kąpielowe jedno- i wieloczerpalne, grzejniki dla lekarzy, dentystów i fryzjerów, kuchnie, żelazka i podgrzewacze.

Bibliografia:
J. Hołubiec, Historia lamp naftowych. Produkcja lamp naftowych na przykładzie „Fabryki Lamp i Brązów” J. Serkowskiego w Warszawie, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1971, nr 16/4, s. 739-768.
W. Pruss, Rozwój przemysłu warszawskiego w latach 1864-1914, Warszawa 1977, s. 95, 116.
Wiadomości Urzędu Patentowego, Warszawa 31 maja 1932, zeszyt 5.
R. Zieleniewski, K. Kozakiewicz, Aparaty i urządzenia gazowe, Warszawa 1981.
Reklama firmy w Gaz i woda, Rok X, grudzień 1930, nr 12 , wkładka IV,
http://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/3915/PDF/12giw30_nr12.pdf, dostęp 01.06.2021.

Reklama firmy w „Architektura i budownictwo” 1936, rok XII, nr 4, po s. 136,
https://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/publication/2248/edition/2254/content, dostęp 01.06.2021.

Reklama firmy w „Biesiada Literacka” 1890, T. 29, nr 16, s. 248,
https://polona.pl/item/biesiada-literacka-pismo-literacko-polityczne-illustrowane-1890-t-29-nr-16-18,MjU5MzQzNDE/7/#info:metadata, dostęp 01.06.2021.