Stołowy odbiornik radiowy Stolica był produkowany w latach 1955-1959 przez Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka (ZRK) zlokalizowane na warszawskiej Woli. To sześcioobwodowa superheterodyna przystosowana do odbioru falach długich, średnich i krótkich w systemie modulacji amplitudy (AM), zasilana prądem zmiennym. Stolica stanowi zmodernizowaną wersję odbiornika Syrena – pierwszego radia w całości opracowanego i produkowanego przez ZRK.
Radioodbiornik montowano w obudowie skrzynkowej wykonanej z elementów drewnianych, sklejki i płyty wiórowej. Całość była pokryta mahoniową, lakierowaną okleiną. Front miał lekko łukowaty kształt, o łagodnie profilowanych krawędziach bocznych. Ściany boczne i, częściowo, ścianę przednią, ozdobiono inkrustacjami z obłych, modelowanych, pasów cienkiej blachy, ułożonych w niedużej odległości względem krawędzi górnej i dolnej. Na ścianie przedniej znajdują się też dekoracyjne wycięcia. Kanty wgłębienia także zostały zaznaczone za pomocą metalowych pasów. U dołu, pod wycięciem, umieszczono pośrodku nazwę odbiornika. Wewnątrz panel frontowy został podzielony na dwa pola. Szerokie, górne pole wykonane zostało z jasnej tkaniny, za którą znajduje się centralnie umieszczony głośnik przymocowany bezpośrednio do obudowy. W prawym górnym rogu mieści się elektronowy wskaźnik dostrojenia. Węższe, dolne pole zostało wykonane z czarnego tworzywa sztucznego i oddzielone od górnego blaszaną listwą. Centralnie umieszczona skala została złożona z, delikatnie zaznaczonych, żółtych linii i pasów z białoszarymi uzupełnieniami. Po obu bokach rozmieszczono dwa symetrycznie rozłożone przełączniki obrotowe. W Stolicy do regulacji urządzenia zastosowano inne rozwiązanie techniczne niż w Syrenie. Pokrętło każdego przełącznika skonstruowano tak, że składa się ono z zewnętrznego pierścienia okalającego gałkę oraz smuklejszego i wystającego poza pierścień trzpienia. Pozwoliło to na umieszczenie przełączników regulacji w jednej osi. Po lewej stronie znajduje się przełącznik siły głosu oraz barwy tonu, po prawej pokrętło strojenia z przełącznikiem zakresów. Zastosowana w odbiorniku regulacja barwy dźwięku wraz ze zmianą szerokości pasma, stanowi zaletę układu, ponieważ pozwala na pełniejsze odtwarzanie audycji muzycznych.
Radioodbiornik produkowano w pięciu modelach. Obok nieposiadającej oznaczenia łacińskiego wersji podstawowej, były to: Stolica II 3262, Stolica III 3263, Stolica IV 3264 i Stolica V 3272. Urządzenia różniły się od siebie przede wszystkim kształtem i sposobem profilowania obudowy, jak również zakresami dostępnych częstotliwości. Te bowiem różnicowano w zależności od rynku zagranicznego na jaki miały trafić.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Commodore SX-64 stanowi przenośną („walizkową”) wersję jednego z najpopularniejszych komputerów lat 80. XX wieku, czyli Commodore C64. Jest to też pierwszy komputer przenośny zaopatrzony w ekran kolorowy (pięciocalowy monitor CRT). Ma wbudowaną pamięć operacyjną o objętości sześćdziesięciu czterech kilobajtów. Ponieważ najważniejszą grupą docelową, do której kierowany był komputer byli biznesmeni, funkcjonował on również pod dwiema innymi nazwami: Executive 64 (w USA) oraz VIP-64 (w Europie). Prototyp urządzenia zaprezentowano podczas targów The Winter Consumer Electronics Show zorganizowanych w Las Vegas w 1983 roku. Komputer trafił do sprzedaży w 1984 roku, a produkcję zakończono dwa lata później.
Pod względem technicznym urządzenie jest całkowicie kompatybilne ze stacjonarnym pierwowzorem i pozwala na uruchamianie tych samych programów. O ile jednak Commodore 64 był komputerem przeznaczonym dla szerokiego grona użytkowników, o tyle SX-64 zaprojektowano z myślą o klientach biznesowych. Komputer miał służyć osobom często podróżującym, a także tym, którzy obowiązki służbowe wykonują zarówno w biurze, jak i poza nim. Z tego powodu reklamowano go w prasie amerykańskiej hasłem: „designed for the movers of this world” („zaprojektowany z myślą o poruszających się po świecie”). Urządzenie było sprzedawane w okresie, kiedy proces globalizacji uległ przyspieszeniu. To też okres rządów Ronalda Regana w Stanach Zjednoczonych i Margaret Thatcher w Wielkiej Brytanii, w czasie których formował się neoliberalny model gospodarki wolnorynkowej o zasięgu światowym. Jego element stanowi mobilność ludzi, usług, produkcji i technologii. Ostatecznie jednak, SX-64 nie spełnił pokładanych w nim nadziei, głównie za sprawą braku rozbudowanego oprogramowania do zastosowań biznesowych.
W odróżnieniu od produkowanych w latach 80. modeli komputerów domowych, SX-64 sytuuje się w osobnej linii rozwojowej komputerów przenośnych. Ich sprzedaż komercyjną zapoczątkował w 1975 roku model IBM 5100 będący rozwinięciem prototypu SCAMP z roku 1973, autorstwa tej samej firmy. W założeniach komputery przenośne miały być niewielkie i lekkie. SX-64 przypominający kształtem walizkę z odczepianą płytą klawiatury (w międzynarodowym układzie QWERTY) waży około dziesięć kilogramów, jest lżejszy i mniejszy od produkowanych wówczas komputerów. Model ten nie posiada jednak wbudowanego akumulatora, co wymusza korzystanie z sieciowego źródła zasilania, a tym samym uniemożliwia korzystanie z niego podczas podróży. Komputer – w odróżnieniu od Commodore 64 – obsługuje tylko jedna wbudowana stacja 5,25 calowych dyskietek (model Commodore 1541). Dodatkowo odpowiednie porty umożliwiają podpięcie urządzeń peryferyjnych takich jak magnetofon kasetowy, urządzenia audio-wideo, czy monitor zewnętrzny.

Opracowanie: Marek Więcek, Filip Wróblewski

Powiększalnik fotograficzny Krokus 66 służy do rzutowania i powiększania negatywu zdjęcia na papier fotograficzny w celu otrzymania odbitki. Urządzenie zostało wyprodukowane przez Polskie Zakłady Optyczne (PZO) działające w Warszawie od 1921 roku. Pod koniec lat 60. XX wieku do PZO przyłączono Warszawskie Zakłady Fotooptyczne, rozszerzając produkcję o aparaty i akcesoria fotograficzne. Za projekt powiększalnika odpowiedzialny był zespół projektantów: Zbigniew Orliński, Bohdan Ufnalewski, Wojciech Wybieralski, którzy, w ramach pracy dla Zakładów Artystyczno-Badawczych warszawskiej ASP, zaprojektowali (w latach 1974–1980) dla PZO kilka powiększalników z serii „Krokus”. Urządzenia te produkowano od 1953 roku. Wśród kolejnych, sukcesywnie udoskonalanych wersji, można wymienić: Krokus 2, Krokus 3, Krokus 4, Krokus 35, Krokus 44, Krokus 66, Krokus 67, Krokus 69, Krokus Mini. Model 66 obsługiwał format negatywu 6×9 i 6×6 cm. Aparat posiada komorę na filtry korekcyjne, dlatego w nazwie pojawia się oznaczenie „Color”. Kanciasta bryła powiększalnika była zgodna z ówczesnymi nowymi trendami i upodobaniami estetycznymi użytkowników. Obły kształt obudowy wcześniejszej wersji, czyli Krokusa 3, związany był z wdrożoną przez producenta technologią tłoczenia blachy (gięcie i odlew ciśnieniowy). Unowocześnienie przestarzałej konstrukcji Krokusa i uruchomienie jego produkcji eksportowej było odpowiedzią na ograniczenie dostępu do surowców oraz embargo na podzespoły i technologie, jakie wprowadzono pod koniec lat 70. XX wieku.

Opracowanie: Piotr Turowski, Filip Wróblewski

Induktorowy miernik rezystancji jest przyrządem stosowany przez elektryków w celu sprawdzenia poprawności wykonania izolacji przewodów przesyłających prąd elektryczny. Urządzenia tego rodzaju znajdują zastosowanie na budowach, w budynkach mieszkalnych i przemysłowych, przy sieciach elektroenergetycznych oraz instalacjach telekomunikacyjnych. Prezentowany przyrząd mierzy wartość oporu dzięki wbudowanemu induktorowi korbowemu. Może pracować niezależnie od źródła zasilania, gdyż napięcie niezbędne do wykonania pomiaru jest wytwarzane przez samego użytkownika. W dzisiejszych miernikach tego typu pomiar analogowy został zastąpiony elektronicznymi układami, zaś urządzenie posiada zasilanie bateryjne. Producentem omawianego urządzenia jest niemieckie przedsiębiorstwo Telegraphen-Bauanstalt von Siemens & Halske, które zostało założone przez wynalazcę Ernsta Wernera von Siemensa oraz specjalistę w dziedzinie mechaniki precyzyjnej Johanna Georga Halskego w 1847 roku. Początkowo w firmie tej zajmowano się produkcją i udoskonalaniem telegrafów, z czasem stopniowo poszerzano asortyment wyrobów telekomunikacyjnych i elektrycznych oraz wkraczano w nowe gałęzie produkcji. Finalnie firma wyrosła na znaną dziś międzynarodową korporację zajmującą się szeroko pojętą elektrotechniką i inżynierią.

Bibliografia:
Siemens history, oficjalna strona firmy Siemens, https://new.siemens.com/global/en/company/about/history.html, dostęp 2.06.2021.

Syrena to pierwszy odbiornik radiowy w całości zaprojektowany i wyprodukowany przez Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie (ZRK). Obsługuje częstotliwości fal w zakresie krótkim, średnim i długim. Konstrukcja ta, z pewnymi modyfikacjami, została oparta na układzie elektrycznym, produkowanego przez ZRK i dzierżoniowską Diorę, odbiornika RSZ-F Aga na licencji szwedzkiej.
Rok 1954, w którym odbiornik trafił do sprzedaży, stanowi cezurę w historii radiofonii. Właśnie w tym czasie rozszerzeniu uległ technologiczny zakres działania radia, a w przekazie radiowym zaczęły pojawiać się nowe treści. W październiku zainaugurowano w Warszawie pierwszą polską stację nadającą w paśmie UKF, które niebawem miało się stać jednym ze standardów. Syrena była modelem, który jeszcze go nie obsługiwał. W ramówce Programu I Polskiego Radia pojawiła się stała audycja „Kronika sportowa” – jak się wkrótce okaże, treści sportowe staną się ważnym i stałym elementem przekazu radiowego i telewizyjnego (tak pod względem rozrywkowym, jak ekonomicznym). Pod koniec września 1954 roku na antenie Radia Wolna Europa, zbiegły z PRL oficer Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, pułkownik Józef Światło zaczął prowadzić audycję „Za kulisami bezpieki i partii”, obnażającą funkcjonowanie i nadużycia reżimu komunistycznego. Informacje te wzmocniły niezadowolenie społeczne i stanowią jeden z wielu czynników, które doprowadziły do przemian politycznych w Polsce związanych z „odwilżą październikową” 1956 roku. Ich charakter wskazuje też na spore zainteresowanie słuchaczy treściami o charakterze sensacyjnym, czy kryminalnym – tendencja do dostarczania tego rodzaju treści to tabloidyzacja.
Odbiornik Syrena noszący nazwę na cześć Syrenki – symbolu stolicy Polski, to zasilana sieciowo sześciolampowa superheterodyna. Posiada elektronowy wskaźnik dostrojenia oraz wbudowany głośnik magnetoelektryczny GED 20/2. Syrena była przystosowana do odbioru programu nadawanego z zastosowaniem systemu modulacji amplitudy AM. Względem Agi, całkowicie zmieniono w niej konstrukcję napędu skali, którą przemieszczono z górnej części drewnianej skrzynki do części dolnej płyty frontowej. Odbiornik posiada również skokową regulację barwy dźwięku, a sama regulacja odbywa się jednocześnie ze zmianą szerokości odbieranego pasma. To jedno z kilku rozwiązań wyróżniających pierwsze odbiorniki produkcji ZRK takie jak Stolica, Wola i Etiuda. Znakiem rozpoznawczym ZRK stało się zamknięcie filtrów pośredniej częstotliwości w kwadratowych puszkach aluminiowych, podczas gdy konkurencyjna Diora stosowała kubki okrągłe.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Odbiornik radiowy Rozyna był konstruowany i sprzedawany w 1962 roku przez Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie. Odbiornik wyróżnia się małymi wymiarami, co udało się osiągnąć, dzięki zastosowaniu miniaturowych elementów konstrukcyjnych i równie niewielkich podzespołów. Odbiornik pozwala na odbiór fal radiowych w zakresie krótkim, średnim i długim z możliwością modulacji amplitudy (AM). Ze względu na osiągane parametry, stosunkowo niską cenę i mały rozmiar, Rozyna cieszyła się dużą popularnością.
To zasilana sieciowo, przy użyciu autotransformatora, superheterodyna, która posiada trzy lampy elektronowe i prostownik selenowy. Chassis urządzenia jest montowane w obudowie poprzez wsunięcie go w dwie prowadnice na ściankach bocznych. Układ elektryczny urządzenia jest identyczny jak w odbiorniku Figaro. Urządzenie posiada głośnik magnetoelektryczny Tonsil GD 9,5×14,5/1,5. Odbiór częstotliwości radiowych umożliwia wbudowana nieruchoma, kierunkowa antena ferrytowa. Oznacza to, że dla poprawienia jakości odbioru, konieczne jest manipulowanie całym odbiornikiem, tak by antena odbierała sygnał w optymalnym położeniu. Antena ferrytowa działa na zasadzie sprzężenia z polem magnetycznym fali elektromagnetycznej. Jest to obwód elektryczny nawinięty w formie cewki na podłużny rdzeń wykonany z niemetalicznych materiałów ceramicznych, które wykazują właściwości ferromagnetyczne, czyli takie w których materia wykazuje własne, spontaniczne namagnesowanie. Osiąga się je za pomocą przepływu ładunków magnetycznych przez zwoje cewki okalające rdzeń ferromagnetyczny.
Odbiornik produkowano w dwóch obudowach – bakelitowej i drewnianej. Urządzenie w obudowie bakelitowej miało kształt zbliżony do prostopadłościanu, ażurowe rastrowanie ścianki frontowej i pochyloną do wnętrza podłużną, acz wąską skalę. Odbiornik w obudowie drewnianej jest nieco krótszy, jego szerokość jest nieznacznie większa od długości skali, ścianki boczne pochylono do siebie łącząc je lekkim łukiem ze ścianką grzbietową. Nad skalą znajduje się perforacja w formie poziomych żaluzji ułożonych w trzech kolumnach, za którymi ukryty został głośnik. Po prawej stronie, z boku znajduje się suwak uruchamiający przełącznik obrotowy zmiany zakresu odbieranych fal. Na skali umieszczono dwa pokrętła – prawe do regulowania siły głosu, lewe do strojenia.
Rozynę produkowano w trzech wersjach, oprócz podstawowej, do użytkowników trafiła Rozyna N (o zmienionej konstrukcji), a w latach 1962-1963 ponad dwa razy większa od pierwowzoru Rozyna 2, zaopatrzona w skokową regulację barwy tonu i elektronowy wskaźnik dostrojenia.

Opracowanie: Filip Wróblewski

Odkurzacz jest jednym z najpraktyczniejszych wynalazków XX wieku. Służy do oczyszczania różnych powierzchni z kurzu i sypkich zanieczyszczeń.

Prezentowany odkurzacz Alfa typ A1 to polski odkurzacz workowy zaprojektowany do użytku domowego. Został zaprojektowany w 1953 roku w Biurze Konstrukcyjno-Technologicznym Rzeszowskiej Fabryki Sprzętu Gospodarskiego przez zespół, w skład którego weszli: Leonard Krawczyński, Józef Kalembkiewicz, Kazimierz Sadłowski i Władysław Wołoszyn. Rzeszowska fabryka powstała w miejscu, działającego przed II wojną światową, rzeszowskiego oddziału Fabryki Obrabiarek H. Cegielskiego. W 1951 roku działała pod nazwą Rzeszowska Fabryka Rowerków i Wózków Dziecinnych Przedsiębiorstwo Państwowe w Rzeszowie. W 1953 roku zmieniono nazwę na Rzeszowską Fabrykę Sprzętu Gospodarskiego. W 1967 roku przedsiębiorstwo przemianowano na: Zelmer Rzeszowskie Zakłady Elektromechaniczne im. Augustyna Micała. W profilu produkcyjnym zakładów znalazły się odkurzacze elektryczne, froterki elektryczne, suszarki do włosów, hulajnogi oraz rowerki dziecięce.
Pierwsze konstrukcje rodzimych odkurzaczy Alfa, Beta, Gama (z lat 1957-1960) powstawały w odbudowujących się po wojnie zakładach. Niski poziom technologiczny produkcji wpłynął na mało estetyczny wygląd, duży ciężar, niskie parametry techniczne oraz dużą głośność urządzeń.

Prezentowany odkurzacz Alfa A1 z roku 1957 posiada stalowy korpus, do którego przymocowano tłoczone, stalowe pokrywy. Korpusy do odkurzaczy wykonywano z blach walcowanych na gorąco. Na powierzchni blach występowały często zgorzeliny i wżery, co wymagało trawienia i polerowania powierzchni przed nakładaniem dekoracyjnych powłok lakierniczych lub galwanicznych. W latach 1952-1960 w procesie produkcji wiele czynności wykonywano ręcznie. Arkusze blach, cięte na zadane formaty, zawijane były na zwijarce, a następnie łączone na zakładkę, czyli tak zwany felc. Potem w celu wyrównania powierzchni, klepano korpusy na szablonie gumowymi i drewnianymi młotkami w celu uzyskania cylindrycznego kształtu. Czynność tę wykonywali Tadeusz Rak i Stanisław Draus. Przednie i tylne pokrywy, formowane w procesie tłoczenia, polerowano, a następnie nakładano na nie powłokę galwaniczną. W przedniej pokrywie, po wykrojeniu otworu, montowano tulejkę stalową, stanowiącą wlot i wylot powietrza. Worki do odkurzaczy szyte były ręcznie przez Marię Koczur i Helenę Czubarę. Urządzenie wyposażono w agregat ssący produkowany w Niemczech (NRD) o mocy 400 W. We wczesnych egzemplarzach ssawki odlewano z aluminium, a szczotki wykonywano z naturalnego włosia. Węże ssące zwijane były ze stalowych taśm, na które naciągano dętki pokrywane oplotem z bawełny. Odkurzacz wyposażono w, przymocowane do spodu urządzenia, metalowe prowadnice, ułatwiające przesuwanie. Do górnej części odkurzacza przymocowano skórzaną rączkę.

Bibliografia:
Zelmer 35 lat – 1951-1986, Rzeszów 1986.

CB-49, produkowany przez Radomską Wytwórnię Telefonów, był pierwszym powojennym aparatem telefonicznym polskiej produkcji.
W drugiej połowie lat 30. XX wieku, dzięki ogromnej inwestycji rządowej, zakładającej uprzemysłowienie dużego obszaru Polski pomiędzy Wisłą i Sanem, powstał Centralny Okręg Przemysłowy. Jednym z beneficjentów tej inwestycji był Radom, gdzie (wskutek przeniesienia lub budowy) powstało pięć dużych zakładów przemysłowych, w tym Fabryka Ericssona. W 1938 roku Polska Akcyjna Spółka Elektryczna Ericsson przeniosła całą produkcję do Radomia, gdzie kontynuowała ją do wybuchu wojny. W czasie okupacji, Niemcy zmienili charakter produkcji fabryki z cywilnego na wojskowy. Ericsson produkował do 1944 roku elementy (torpedy, części do łodzi podwodnych) dla marynarki wojennej.
W czasie zawieruchy wojennej wycofująca się na zachód niemiecka armia demontowała i wywoziła zakłady produkcyjne. Jednym z nich była fabryka Ericssona. Szczęśliwie jednak część wyposażenia została ukryta przez załogę zakładu, a wywiezione maszyny i obrabiarki, znaleziono na terenie Czechosłowacji i zwrócono do Radomia.
Powstanie pierwszego polskiego telefonu splata się z burzliwą historią końca II wojny światowej i lat powojennych. 11 lutego 1948 roku przedsiębiorstwo pod nazwą Polska Akcyjna Spółka Elektryczna Ericsson zostało upaństwowione. To spowodowało wygaśnięcie dotychczasowych licencji na produkowane telefony CB-45 (licencyjna nazwa kolejnej wersji rozwojowej kultowego szwedzkiego telefonu Ericsson DBH 1001).
Zapotrzebowanie na rodzimy model telefonu w pełni pokrył bardzo udany CB-49. Obudowa aparatu, mikrotelefonu oraz gniazdo przyłączeniowe były wykonane z bakelitu. Mikrofon i słuchawka zostały zbudowane z łatwo wymiennych wkładek, które spoczywały na sprężynach stykowych w odpowiednich komorach mikrotelefonu. Tarcza numerowa była przymocowana do obudowy aparatu i połączona z listwą zaciskową za pomocą kabelka. Pozostałe części aparatu były przymocowane za pomocą wkrętów do podstawy aparatu. Telefon CB-49 najczęściej występował w kolorze czarnym, zdarzały się też modele czerwone i zielone (rzadkie egzemplarze). Prezentowany model występuje w, niezwykle rzadkim, kolorze wiśniowym. Projekt bazował na dotychczasowym modelu Ericssona, został jednak „odchudzony” do 1,9 kg (względem 3 kg protoplasty) i był rozwijany przez kolejne dwadzieścia lat. Kolejne etapy rozwojowe, różniące się głównie elektryką to: CB-491, CB-59, CB-591.

Opracował: Szymon Czyżyk

W 1954 roku Zakłady Wytwórcze Aparatów Telefonicznych w Łodzi (T4), przekształcone w 1958 roku w Łódzkie Zakłady Radiowe (ŁZR), a następnie (w roku 1960) w Łódzkie Zakłady Radiowe Fonica, podjęły się produkcji gramofonów. Urządzenia te, wówczas jeszcze lampowe, były produkowane w trzech odmianach: GE – bez obudowy, WGE – w obudowie walizkowej i SGE – w obudowie skrzynkowej. W 1956 roku ŁZR wprowadziły na rynek gramofon Karolinka model GE-56, produkowany do 1961 roku, a w roku 1963 r. model WG 252, znany jako Bambino. Urządzenie zamknięto w prostopadłościennej skrzynce, w której znalazł się mechanizm napędu adaptera i obrotowego talerza. Wbudowany głośnik usytuowano za owalną przesłoną, umieszczoną w zdejmowanej pokrywie, którą ustawia się jako głośnik obok gramofonu. To praktyczne rozwiązanie jest znakiem rozpoznawczym sporej części gramofonów Fonica. Obitą skórką obudowę gramofonu wykonano w Spółdzielni Pracy Branży Skórzanej im. M. Buczka w Piotrkowie Trybunalskim.
Bambino z czasem stał się kultowym gramofonem wśród polskiej młodzieży. Jego pomnik, autorstwa rzeźbiarza Jacka Adamasa, w 2010 roku stanął w Amfiteatrze imienia Czesława Niemena w Olsztynie. Niemen, jeden z najważniejszych i najpopularniejszych polskich muzyków lat 60. XX wieku, jako pierwszy twórca muzyki w Polsce, w 1968 roku odebrał Złotą Płytę za sprzedaż albumu Dziwny jest ten świat w ponad stu pięćdziesięciu tysiącach egzemplarzy. Tytułowa piosenka rok wcześniej została wyróżniona nagrodą specjalną podczas V Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Popularyzacja utworów muzycznych w formie festiwali, przeglądów piosenki czy list przebojów emitowanych na antenie radiowej, jest jednym z elementów przemysłu fonograficznego, odpowiedzialnego za produkcję i sprzedaż płyt. Ich popularność, jako medium służącego rozrywce i spędzaniu czasu wolnego, ma bezpośredni wpływ na produkcję urządzeń przeznaczonych do odtwarzania muzyki. Wzrost sprzedaży płyt i promocja muzyki, sprzyja opracowywaniu nowych urządzeń.
Gramofon Bambino zaprojektowali wspólnie Bogdan Ciesielski, Bernard Kowalski oraz Jerzy Radwański. Urządzenie było jednym z czterech wyprodukowanych modeli gramofonu o tej nazwie, pozostałe to: WG 262 Bambino 2 i 2b (1969), WG 263 Bambino 3 (1970) oraz WG 264 Bambino 4 (1972). Na początku lat 70. XX wieku Fonica zajęła się produkcją gramofonów wykorzystujących w układzie elektrycznym tranzystory i płytki drukowane, czego przykładem są gramofony elektryczne Tranzyston (1971), czy Bartek (1972).

Opracowanie: Piotr Turowski, Filip Wróblewski

Barograf to przyrząd służący do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, który umożliwia mechaniczny zapis uzyskanych wyników w formie wykresu zwanego barogramem. Zasadniczy element mierzący ciśnienie w prezentowanym barografie to tak zwany aneroid, czyli puszka z dołączoną wskazówką. Obniżone ciśnienie, panujące wewnątrz puszki, pozwala na odkształcanie się jej pod wpływem zmian ciśnienia atmosferycznego w otoczeniu, co pociąga za sobą ruch wskazówki. Obracający się bęben barografu z nałożoną taśmą papierową, po której porusza się rysik połączony ze wskazówką aneroidu, pozwala zapisywać dane. Dzisiejsze zminiaturyzowane barografy elektroniczne wykorzystują zapis cyfrowy pomiarów w pamięci urządzenia zamiast mechanicznego wykreślania barogramu. Prezentowany przyrząd powstał w warszawskiej Specjalnej Fabryce Instrumentów Geodezyjnych i Rysunkowych Gustawa Gerlacha w latach 30. XX wieku. Zakład ten funkcjonował od 1816 roku do II wojny światowej i specjalizował się głównie w produkcji przyrządów geodezyjnych takich jak teodolity, niwelatory, dalmierze i węgielnice. Inne przyrządy pomiarowe, na przykład barografy, stanowiły uzupełnienie głównej oferty firmy. Przyrządy z zakładów G. Gerlach uznawano za dorównujące pod względem jakości wyrobom najbardziej uznanych producentów europejskich. O silnej pozycji firmy świadczyły międzynarodowe odznaczenia oraz obecność jej filii i sklepów firmowych w kilku miastach.

Bibliografia:
M. Kluza, Polscy wytwórcy instrumentów naukowych w XIX wieku [w:] Polscy twórcy aparatury naukowej, red. A. Strzałkowski, seria Monografie, T. X, Kraków 2006, s. 277–285.
G. Gerlach najstarsza polska wytwórnia sprzętu geodezyjnego, oprac. S. Walczak, katalog wystawowy Muzeum Techniki w Warszawie wg. programu przygotowanego przez Komisję Główną ds. Muzeów i Wystaw Stowarzyszenia Geodetów Polskich, Warszawa październik 1973.