Właz żeliwny z sygnaturą „Miasto Kraków L.Z.”
Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów w Krakowie Lwowie i Sanoku. L. Zieleniewski S.A. Fabryka Krakowska, / 1913 - 1928Autor / Wytwórca
Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów w Krakowie Lwowie i Sanoku. L. Zieleniewski S.A. Fabryka Krakowska
Czas i miejsce
Czas powstania:
1913 - 1928
Miejsce powstania:
Polska, Kraków
Właz ma za zadanie zabezpieczać dostęp do studzienki, w której ulokowane są kluczowe elementy różnych podpowierzchniowych systemów infrastrukturalnych, na przykład wodomierz wewnątrz studzienki wodomierzowej lub złącza kabli i światłowodów, ulokowane w studzience teletechnicznej. Włazy zabezpieczają też wszelkiego typu studzienki w sieciach odprowadzających wodę i ścieki (studzienki rynnowe, drenażowe, kanalizacyjne i tym podobne). Włazy występują w różnych rozmiarach i kształtach oraz mogą być wykonane z różnych materiałów, ściśle wynikających z zastosowania danej studzienki i specyfiki miejsca jej instalacji.
Prezentowany obiekt jest typowym przykładem włazów stosowanych w pierwszej połowie XX wieku w sieciach wodociągowo-kanalizacyjnych. Powstał w Polskich Fabrykach Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski SA. Firma ta jest jednym z najstarszych wytwórców maszyn na terenie Polski. Początki przedsiębiorstwa sięgają roku 1804, kiedy Antoni Zieleniewski otworzył w centrum Krakowa kuźnię. Syn założyciela, Ludwik, rozbudowywał firmę otwierając nowe fabryki na terenie miasta. W przeciwieństwie do wielu zakładów przemysłowych założonych w Krakowie w XIX wieku, firma przetrwała okres wojny i PRL. Dziś działa pod nazwą Zakłady Budowy Maszyn i Aparatury im. Ludwika Zieleniewskiego w Krakowie SA, jednak całość produkcji odbywa się w pobliskich Niepołomicach.
Ciekawostka: Obecnie coraz częściej prace serwisowo-konserwatorskie przy podziemnych elementach infrastruktury wykonywane są przy użyciu specjalistycznych robotów, zastępujących ludzi, kiedy warunki są trudne i niebezpieczne.
Bibliografia:
Kuźnica Zieleniewskich, strona Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, https://www.mim.krakow.pl/kuznica-zieleniewskich, dostęp 9.05.2021.
Z. Wolfram, „L. Zieleniewski” – to brzmi dumnie!, oficjalna strona Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury im. Ludwika Zieleniewskiego w Krakowie 2004, http://www.zieleniewski.com.pl/27,historia,50, dostęp 9.05.2021.
Właz żeliwny z sygnaturą „Miasto Kraków L.Z.”
Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów w Krakowie Lwowie i Sanoku. L. Zieleniewski S.A. Fabryka Krakowska, / 1913 - 1928Autor / Wytwórca
Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów w Krakowie Lwowie i Sanoku. L. Zieleniewski S.A. Fabryka Krakowska
Czas i miejsce
Czas powstania:
1913 - 1928
Miejsce powstania:
Polska, Kraków